[ad_1]
\n<\/p>\n
So\u011fuk sava\u015f d\u00f6neminde “d\u00fc\u015fman” kim, “dost” kim b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde biliniyordu. Uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin parametreleri belliydi. Oysa bug\u00fcnlerde k\u00fcresel ili\u015fki a\u011f\u0131nda tam bir “kaos” hakim.<\/p>\n
Kaostan herkes, d\u00fcnyan\u0131n ekonomik ya da askeri olarak en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00fclkeleri bile pay\u0131n\u0131 al\u0131yor; ABD’nin al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 k\u00fcresel “jandarma” rol\u00fcne kar\u015f\u0131 \u00c7in’in y\u00fckseli\u015fini bir “tehdit” olarak g\u00f6rmesi, ancak bir yandan da Pekin y\u00f6netimiyle bir \u015fekilde i\u015fbirli\u011fi yolu aramaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bundan.<\/p>\n
San Francisco’da APEC zirvesi kapsam\u0131nda, ABD Ba\u015fkan\u0131 Biden’\u0131 \u00c7in lideri \u015ei ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in Amerikan b\u00fcrokrasisi aylard\u0131r adeta seferberlik ilan etmi\u015f durumdayd\u0131. G\u00f6r\u00fc\u015fme beklenenden verimli ge\u00e7ti. \u0130ki \u00fclke, k\u00fc\u00e7\u00fck de olsa aralar\u0131nda baz\u0131 “g\u00fcven artt\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6nlemler” konusunda uzla\u015ft\u0131lar. Belki i\u015f daha da ileriye g\u00f6t\u00fcr\u00fclebilecekti ki, Biden’\u0131n “\u015ei’nin bir diktat\u00f6r oldu\u011funa inan\u0131yor musunuz?” sorusuna verdi\u011fi “evet” yan\u0131t\u0131 geldi. ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Blinken’in yan\u0131t\u0131 duydu\u011funda y\u00fcz\u00fcn\u00fcn ald\u0131\u011f\u0131 hal, v\u00fccut dili tek kelimeyle “bir \u00e7uval incirin berbat edildi\u011finin” de somut g\u00f6stergesi. ABD-\u00c7in aras\u0131ndaki kaos devam edecek, belli.<\/p>\n
K\u00fcresel belirsizlik, orta \u00f6l\u00e7ekli \u00fclkelerin de kaostan nasibini almas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n
\u0130ngiltere mesela; G\u00f6\u00e7men sorununu kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 gelen herkesi Ruanda’ya g\u00f6ndermek \u00fczerine politika \u00fcreten mevcut \u0130ngiliz h\u00fck\u00fcmetinin, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi’nin koyaca\u011f\u0131 engele tak\u0131lmas\u0131 an meselesi. \u0130ngiltere Ba\u015fbakan\u0131 Sunak’\u0131n \u015fimdilerde A\u0130HM hakk\u0131nda at\u0131p tutmaya ba\u015flamas\u0131 bunun g\u00f6stergesi. T\u00fcrkiye’deki “y\u00fcksek yarg\u0131 kaosunu” hat\u0131rlatan geli\u015fmeler ya\u015fan\u0131yor \u0130ngiltere’de de.<\/p>\n
Ukrayna meselesi de \u0130ngiltere a\u00e7\u0131s\u0131ndan pek iyi gitmiyor; Rusya’ya kar\u015f\u0131 Ukrayna’daki Zelensky y\u00f6netimine deste\u011fin “\u015fampiyonlu\u011funu” \u00fcstlenen Londra, beraberinde ABD’yi ve Avrupa Birli\u011fi’ni de s\u00fcr\u00fckl\u00fcyordu i\u015fin ba\u015f\u0131nda. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini \u00fcstlenen, eski Ba\u015fbakan David Cameron’un yeni i\u015finde ilk ziyaretini Ukrayna’ya yapmas\u0131, Londra’n\u0131n hala ayn\u0131 \u00e7izgide durdu\u011fu g\u00f6sterse de, nafile; Amerikan Kongresi’nin Ukrayna’ya yard\u0131m\u0131 kesmesi, Avrupa \u00fclkelerinden gelen “yorgunluk” emareleri, \u0130ngiltere’yi bu sava\u015fta yaln\u0131z kalmak \u00fczere oldu\u011funun i\u015faretleri gibi.<\/p>\n
K\u00fcresel kaostan en \u00e7ok etkilenen \u00fclkelerden biri de T\u00fcrkiye; Bir yandan NATO \u00fcyesiyken, di\u011fer yandan NATO’daki m\u00fcttefikleri ile “iti\u015f-kak\u0131\u015f” i\u00e7indeki g\u00f6r\u00fcnt\u00fc bu durumun somut kan\u0131t\u0131.<\/p>\n
Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan’\u0131n imzas\u0131yla \u0130sve\u00e7’in NATO \u00fcyeli\u011fi i\u00e7in T\u00fcrkiye’deki i\u00e7 hukuk yolunu a\u00e7mas\u0131 bile ABD’deki Ankara’ya kar\u015f\u0131 sert bak\u0131\u015f\u0131 k\u0131ramad\u0131 ki, s\u00fcre\u00e7 TBMM b\u00fcrokrasisi i\u00e7inde durduruldu. Oysa Erdo\u011fan, Riyad’daki \u0130slam \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 zirve toplant\u0131s\u0131ndan d\u00f6n\u00fc\u015f yolunda, “ABD Ba\u015fkan\u0131 Biden bizi bundan sonra herhalde a\u011f\u0131rlar” diyerek, beklentisi a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k dile de getirmi\u015fti; olmad\u0131.<\/p>\n
Erdo\u011fan’\u0131n Hamas’\u0131n “ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc de\u011fil, direni\u015f g\u00fcc\u00fc” oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamas\u0131 da Washington’da biraz hareketlenmeye ba\u015flayan T\u00fcrkiye’nin F-16 al\u0131m s\u00fcrecini de durdurmu\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu durum, Ankara’y\u0131 yeni aray\u0131\u015flara itti. Bizzat Savunma Bakan\u0131 G\u00fcler’in a\u011fz\u0131ndan, T\u00fcrkiye’nin 40 adet Eurofighter sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131 almak istedi\u011fi a\u00e7\u0131kland\u0131 ge\u00e7en hafta. U\u00e7a\u011f\u0131 \u00fcreten Avrupa \u00fclkelerinden \u0130ngiltere ve \u0130spanya’dan destek al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, Almanya’n\u0131n da olur vermesi gerekiyor sat\u0131\u015f i\u00e7in. Alman siyasetindeki T\u00fcrkiye kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc atmosfer ise malum.<\/p>\n
NATO i\u00e7inde m\u00fcttefiklerin yapt\u0131r\u0131mlar\u0131yla y\u00fczle\u015fmek zorunda kalan; Rusya ile ili\u015fkisi Suriye’deki herhangi bir anla\u015fmazl\u0131kta yang\u0131n yerine d\u00f6nebilecek kadar hassas; Att\u0131\u011f\u0131 normalle\u015fme ad\u0131mlar\u0131na ra\u011fmen Arap d\u00fcnyas\u0131yla hala tam bar\u0131\u015famam\u0131\u015f bir T\u00fcrkiye var. Bunun \u00fczerine bir de Ankara’y\u0131 hem i\u00e7eride, hem d\u0131\u015far\u0131da \u00e7ok zorlayan Gazze kaosu geldi. Kaosta yol bulmak kolay de\u011fil; Ne yaparsan\u0131z yap\u0131n, ne taviz verirseniz verin, bir anda t\u0131kan\u0131veriyor o yollar…<\/p>\n<\/p><\/div>\n