\n
![](\"https:\/\/i.dunya.com\/storage\/files\/images\/2023\/11\/13\/down-sendromlu-tx5m_cover.jpg\")
<\/p>\n [ad_1]
\n<\/p>\n
Ba\u015fak Nur G\u00d6K\u00c7AM<\/strong><\/p>\n Hepimiz, toplumsal anlamda her birey i\u00e7in e\u015fit haklar\u0131n oldu\u011fu bir d\u00fcnya hayal ediyoruz. Bu yolda \u00f6nemli geli\u015fmeler kat eden T\u00fcrkiye Down Sendromu Derne\u011fi\u2019nin kurucular\u0131ndan olan ve \u015fu an dernekte Genel Sekreter olarak g\u00f6rev alan Fulya Ekmen, biri Down Sendromlu 2 k\u0131z \u00e7ocu\u011fu annesi. 33 ya\u015f\u0131ndayken k\u0131z\u0131 Kayra\u2019n\u0131n do\u011fumuyla Down Sendromunu ara\u015ft\u0131rmaya koyulan Ekmen, \u201cE\u015fit haklar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in elimizden geleni yapmam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n Bu yol me\u015fakkatli ama bir o kadar da ruhu besleyen bir yol. Bana k\u0131z\u0131m\u0131n Down Sendromlu oldu\u011fu haberi profesyonel bir \u015fekilde verilmedi. Biz kendimiz ara\u015ft\u0131rarak bilgi sahibi olduk ve g\u00f6rd\u00fck ki burada da g\u00f6r\u00fclmesi gereken bir d\u00fcnya var. T\u00fcm bu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n neticesinde ise kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z kongrelerin ard\u0131ndan bu alanda bilin\u00e7 sa\u011flamak ad\u0131na bir araya gelerek 2011 y\u0131l\u0131nda derne\u011fi kurduk. \u015eimdi tek dile\u011fimiz onlar\u0131 i\u015f hayat\u0131nda g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak\u201d dedi.<\/p>\n Ge\u00e7i\u015f a\u015famas\u0131 atlan\u0131yor<\/strong><\/p>\n \u00a0Down sendromlu \u00e7ocuklar i\u00e7in 0-6 ya\u015f grubu ve okul d\u00f6nemi s\u00fcrecinde s\u0131kl\u0131kla bir \u015feyler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 fakat ortaokulun ard\u0131ndan liseye ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminin zor oldu\u011funu belirten Fulya Ekmen, \u201cOrtaokuldan liseye ge\u00e7i\u015f olamayabiliyor. Bunun sebebi e\u011fitim sistemindeki eksikliklerimizle ilgili. \u00c7ocuklar, ba\u015fkalar\u0131yla ileti\u015fim kurmak ad\u0131na kendine yer bulmakta zorlan\u0131yorlar. Ailelerin de g\u00fcc\u00fc yetmedi\u011fi i\u00e7in genelde \u00e7ocuklar evlerine kapan\u0131yor.<\/p>\n Biz bu sorunun ortadan kalkmas\u0131 ad\u0131na destekli istihdam modeli ba\u015flatarak \u00e7ocuklar\u0131 evlerinden \u00e7\u0131kart\u0131p, sosyalle\u015ftirebilmek\u201d diye konu\u015ftu. Destekli istihdam modelini 2012 y\u0131l\u0131nda ba\u015flatt\u0131klar\u0131n\u0131n bilgisini veren Ekmen \u015f\u00f6yle devam etti \u201cBu zamana kadar 100\u2019den fazla genci yerle\u015ftirdik. \u0130lk ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zamandan bu yana \u00e7al\u0131\u015fan gen\u00e7lerimiz var. Destekli istihdam modeli sayesinde art\u0131k Down Sendromlu \u00e7ocuklar ger\u00e7ek i\u015f ortam\u0131nda ger\u00e7ek i\u015f yapabilme f\u0131rsat\u0131n\u0131 buldu.\u201d<\/p>\n “\u00c7ocuk gibi boyama yapmak istemiyorlar”<\/strong><\/p>\n \u00c7al\u0131\u015fan \u00e7ocu\u011fun kendine g\u00fcvendi\u011fini, ailesi taraf\u0131ndan g\u00fcvenilir oldu\u011funu belirten Ekmen, \u201cG\u00f6r\u00fcnmezken bir anda g\u00f6r\u00fcn\u00fcr oluyorlar. Normal i\u015f hayat\u0131nda ba\u015fkalar\u0131n\u0131n neler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorlar. Topuklu giymeyi \u00f6\u011frenen var, ailesine maddi destek sa\u011flayan var, makyaj yapmaya ba\u015flayan var, kendi i\u00e7in al\u0131\u015fveri\u015f yaparken, i\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 arkada\u015flar\u0131yla program yapan var. Down Sendromlu bireyler i\u015f hayat\u0131na kat\u0131l\u0131nca b\u00fcy\u00fck bir de\u011fi\u015fim r\u00fczg\u00e2r\u0131ndan ge\u00e7mi\u015f oluyorlar. Yeti\u015fkin Down Sendromlu bireyler \u00e7ocuk gibi boyama yapmak istemiyorlar\u201d dedi.<\/p>\n E\u011fitimlere Erasmus projesinde al\u0131nan destekle ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131, sonras\u0131nda da Sabanc\u0131 Vakf\u0131\u2019n\u0131n deste\u011fiyle b\u00fcy\u00fck bir yol kat ettiklerini belirten Ekmen, \u201cCompass Vakf\u0131 deste\u011fiyle de bu y\u0131l 12 down sendromlu gencimizi i\u015f hayat\u0131na kazand\u0131rmay\u0131 hedefliyoruz. \u015eu an zaten her i\u015f ko\u00e7umuz ayda 1 ki\u015fi yerle\u015ftirdi\u011fi i\u00e7in 50\u2019ye yak\u0131n bir say\u0131ya ula\u015faca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyoruz ama yine de \u015funu belirtmekte fayda var.<\/p>\n Bu sadece bizim \u00e7abam\u0131zla olacak i\u015f de\u011fil. Firmalar\u0131n da talep etmesi gerekiyor\u201d diye konu\u015ftu. Down Sendromlu bireylere kar\u015f\u0131 davran\u0131\u015flara dikkat edilmesi gerekti\u011fini belirten Ekmen, \u201cAileler ve i\u015f arkada\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6ncelikle yapmas\u0131 gereken down sendromlu bireyin yeti\u015fkin oldu\u011funu kabul etmeleridir. Bu noktada ailelerin i\u015f yerlerine ziyarete gelmemeleri, i\u015f arkada\u015flar\u0131n\u0131n da \u2018sen ne tatl\u0131s\u0131n\u2019 gibi s\u00f6ylemlerle gence dokunmamas\u0131 gerekir\u201d uyar\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n Ba\u015far\u0131 oran\u0131m\u0131z y\u00fczde 88<\/strong><\/p>\n \u0130\u00e7 ko\u00e7u destekli istihdam modelinin 360 derece herkese destek veren bir sistem oldu\u011funu belirten Fulya Ekmen, \u201c\u0130stihdam s\u00fcreklili\u011finde ba\u015far\u0131 oran\u0131m\u0131z y\u00fczde 88. \u0130\u015ften \u00e7\u0131kart\u0131lan gen\u00e7lerimizin say\u0131s\u0131 olduk\u00e7a az. \u00c7\u0131kart\u0131lma nedeni de pandemi sebebiyle i\u015fletmelerin kapat\u0131lmalar\u0131 oluyor genelde. Ba\u015far\u0131n\u0131n ileri d\u00f6nemde katlanaca\u011f\u0131na inan\u0131yorum. \u00d6zellikle de bu s\u00fcre\u00e7te i\u015f ko\u00e7lu\u011funun Mesleki Yeterlilik Kurumu\u2019na tan\u0131ml\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum\u201d dedi.<\/p>\n \u0130\u015f ko\u00e7u destekli istihsam modelinde daha \u00f6nemli ba\u015far\u0131lar elde edilmesi i\u00e7in devletin \u015firketlere daha etkili te\u015fvik politikalar\u0131 uygulamas\u0131 gerekti\u011fini belirten Ekmen, \u201cY\u00fczde 3 engelli \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma gibi bir zorunluluk olsa da bu tam anlam\u0131yor istenen istihdam\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetmiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc engelli kategorisi i\u00e7erisinde bir\u00e7ok farkl\u0131 engel grubunu bar\u0131nd\u0131rabiliyor. Bunun yerinde zihinsel engelli \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmada 1\u2019e 2 say\u0131labilecek bir te\u015fvik d\u00fczenlenebilir. Bu sayede \u015firketler, ihtiya\u00e7 olan istihdam\u0131 kar\u015f\u0131lamaya y\u00f6nelebilir\u201d dedi.<\/p>\n \u201c\u00c7al\u0131\u015fmak bana iyi geldi\u201d<\/strong><\/p>\n Destekli istihdam modeli ile MLS Holding\u2019te i\u015fe ba\u015flayan 32 ya\u015f\u0131ndaki M\u00fcberra Duman, \u201c\u00c7al\u0131\u015fmak bana iyi geldi. Haftada 2 g\u00fcn i\u015fe gidiyorum. \u0130\u015f yerimde imza att\u0131r\u0131yorum, dosya haz\u0131rl\u0131yorum. \u0130\u015fe ba\u015flamadan \u00f6nce evde oturuyordum. \u00c7ok s\u0131k\u0131l\u0131yordum. \u015eimdi i\u015fe girince kazand\u0131\u011f\u0131m parayla kendime tablet ald\u0131m, telefon ald\u0131m. Kendime ve aileme daha faydal\u0131 olmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmak iyi geliyor\u201d dedi.<\/p>\n Emeklilik ya\u015f\u0131 iyile\u015fmeli<\/strong><\/p>\n Engelli istihdam\u0131 konusunda emeklilik konusuna da dikkat \u00e7eken Fulya Ekmen, \u201cZihinsel engelli bir bireyin i\u015f hayat\u0131na ba\u015flamas\u0131 ortalama 30-40 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda ba\u015fl\u0131yor ve buna ek olarak onlar haftan\u0131n belli g\u00fcnleri \u00e7al\u0131\u015fabiliyorlar. Bu da emekli olmalar\u0131n\u0131 imkans\u0131z k\u0131l\u0131yor. Daha erken ya\u015fland\u0131klar\u0131n\u0131 ve g\u00fcn say\u0131lar\u0131n\u0131 doldurmalar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurursak, emeklilik ya\u015f\u0131 iyile\u015fmeli” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n<\/p><\/div>\n