Ekonomi<\/a> y\u00f6netiminin kaynak aray\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011fu son d\u00f6nemlerde vergilere ili\u015fkin olarak yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yasal d\u00fczenlemeler aras\u0131nda vergi muafiyet ve istisnalar\u0131n\u0131n yani vergi harcamalar\u0131n\u0131n g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi de bulunmaktad\u0131r.\u00a0<\/p>\nVergi harcamas\u0131 kavram\u0131; en genel anlamda \u201cdevletlerin gelir toplam\u0131n\u0131 azaltan, standart vergi sisteminden ayr\u0131lan ayr\u0131cal\u0131klar, indirim veya istisna ve muafiyetler\u201d olarak tan\u0131mlanabilir. Bu anlamda vergi harcamalar\u0131; al\u0131nmas\u0131ndan vazge\u00e7ilen gelir olarak da ifade edilebilir.\u00a0<\/p>\n
Vergi sistemimizdeki gelir vergisi, kurumlar vergisi, katma de\u011fer vergisi, \u00f6zel t\u00fcketim vergisi ve di\u011fer baz\u0131 kanunlarda (\u00f6zel kanunlarda) potansiyel olarak vergi harcamas\u0131 niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan d\u00fczenlemeler bulunmakta olup, s\u00f6z konusu d\u00fczenlemeler \u201cVergi Harcamalar\u0131n\u0131n Kanuni Dayanaklar\u0131na \u0130li\u015fkin Liste\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda y\u0131l\u0131 b\u00fct\u00e7e kanununa ekli olarak TBMM\u2019ye sunulmaktad\u0131r.\u00a0\u00a0<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, 2024 y\u0131l\u0131 Merkezi Y\u00f6netim B\u00fct\u00e7e Kanunu\u2019na ekli s\u00f6z konusu listede \u00e7e\u015fitli vergi kanunlar\u0131 ile \u00f6zel kanunlarda yer alan toplam 642 adet vergi muafiyeti ve istisnas\u0131 bulunmaktad\u0131r.\u00a0
2024 y\u0131l\u0131 Merkezi Y\u00f6netim B\u00fct\u00e7e Kanunu\u2019nda vergi harcamalar\u0131n\u0131n toplam tutar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki tabloda g\u00f6sterildi\u011fi \u015fekilde \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Tablo 1: Vergi T\u00fcrleri \u0130tibar\u0131yla Toplam Vergi Harcamas\u0131 Tahminleri
Kanun Ad\u0131 2024 Y\u0131l\u0131 2025 Y\u0131l\u0131 2026 Y\u0131l\u0131
Gelir Vergisi Kanunu 1.006.274.058.883 1.249.815.640.569 1.434.138.579.370
Kurumlar Vergisi Kanunu 657.044.389.616 837.108.722.670 989.705.369.822
Katma De\u011fer Vergisi Kanunu 342.277.914.436 431.342.613.374 493.850.779.055
\u00d6zel T\u00fcketim Vergisi Kanunu 61.757.513.627 74.210.273.913 84.219.036.258
Di\u011fer Kanunlar 143.021.672.458 185.204.352.796 220.720.620.791
TOPLAM 2.210.375.549.020 2.777.681.603.321 3.222.634.385.296<\/p>\n
Tabloda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, 2024 y\u0131l\u0131nda vergi muafiyet ve istisnalar\u0131ndan dolay\u0131 al\u0131nmas\u0131ndan vazge\u00e7ilen vergi geliri tutar\u0131 2.2 trilyon TL olup, vergi t\u00fcr\u00fc itibariyle en y\u00fcksek vergi harcamas\u0131 gelir vergisine ili\u015fkin bulunmakta, onu kurumlar vergisi izlemektedir.\u00a0
Ayn\u0131 y\u0131lda toplanmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen gelir vergisi tutar\u0131 yakla\u015f\u0131k olarak 1.2 Trilyon TL olup, vergi muafiyet ve istisnalar\u0131ndan dolay\u0131 al\u0131nmas\u0131ndan vazge\u00e7ilen gelir vergisi tutar\u0131 neredeyse toplanan vergi tutar\u0131na e\u015fit bulunmaktad\u0131r. Benzer durum kurumlar vergisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da s\u00f6z konusudur.\u00a0\u00a0
\u00d6te yandan, vergi iadeleri yani m\u00fckelleften al\u0131nan verginin kanundaki muafiyet ve istisnalar nedeniyle m\u00fckellefe geri verilmesi de bir nevi vergi harcamas\u0131 niteli\u011findedir.\u00a0
2024 y\u0131l\u0131 b\u00fct\u00e7esinde m\u00fckelleflere red ve iade edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen vergi tutarlar\u0131 vergi t\u00fcrleri itibariyle a\u015fa\u011f\u0131daki tabloda g\u00f6sterildi\u011fi \u015fekildedir.<\/p>\n
Tablo 2: Vergi \u0130adeleri\u00a0
2024 Y\u0131l\u0131 2025 Y\u0131l\u0131 2026 Y\u0131l\u0131
RED VE \u0130ADELER 947.395.195.000 1.212.107.919.000 1.422.824.425.000
Vergi Gelirleri 927.868.970.000 1.185.499.987.000 1.389.900.469.000
Gelir ve Kazan\u00e7 \u00dczerinden Al\u0131nan Vergiler 56.350.963.000 76.267.717.000 93.938.475.000
M\u00fclkiyet \u00dczerinden Al\u0131nan Vergiler 370.496.000 514.152.000 634.443.000
Dahilde Al\u0131nan Mal ve Hizmet Vergileri 863.248.214.000 1.098.291.672.000 1.282.444.281.000
Dahilde Al\u0131nan Katma De\u011fer Vergisi 844.005.000.000 1.074.881.301.000 1.255.805.738.000
\u00d6zel T\u00fcketim Vergisi 5.853.652.000 7.821.562.000 9.333.354.000
\u00d6zel \u0130leti\u015fim Vergisi 13.125.609.000 15.259.036.000 16.912.502.000
Uluslararas\u0131 Ticaret ve Muamelelerden Al\u0131nan Vergiler 2.272.847.000 2.831.471.000 3.288.528.000
G\u00fcmr\u00fck Vergileri 2.038.675.000 2.541.210.000 2.948.806.000
\u0130thalde Al\u0131nan Katma De\u011fer Vergisi 205.328.000 254.413.000 298.124.000
Damga Vergisi 2.330.356.000 3.037.095.000 3.668.492.000
Har\u00e7lar 3.074.721.000 4.326.670.000 5.683.407.000
Ba\u015fka Yerde S\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmayan Vergiler 221.373.000 231.210.000 242.843.000<\/p>\n
Tabloda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, 2024 y\u0131l\u0131nda m\u00fckelleflere red ve iade edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen toplam vergi tutar\u0131 yakla\u015f\u0131k olarak 947 milyar TL d\u00fczeyinde bulunmaktad\u0131r. Vergi t\u00fcr\u00fc itibariyle en fazla vergi iadesinin yakla\u015f\u0131k olarak 844 milyar TL ile KDV\u2019ye ili\u015fkin bulunmas\u0131 beklenmektedir. Vergi iadeleri vergi istisnalar\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r.\u00a0
KDV\u2019de k\u0131smi istisna ve tam istisna olmak \u00fczere 2 t\u00fcrl\u00fc istisna t\u00fcr\u00fc bulunmaktad\u0131r. K\u0131smi istisnada sat\u0131c\u0131 mal\u0131 teslim etti\u011finde KDV hesaplamamakta ve fakat s\u00f6z konusu mallar i\u00e7in y\u00fcklendi\u011fi KDV\u2019leri indirememektedir. Tam istisnada ise sat\u0131c\u0131 hem teslimde KDV hesaplamamakta hem de y\u00fcklendi\u011fi KDV\u2019yi istisna nedeniyle indirim konusu yapabilmekte ve indiremedi\u011fi bir KDV bulunmas\u0131 halinde ise indiremedi\u011fi KDV\u2019yi iade alabilmektedir.\u00a0
2024 y\u0131l\u0131nda toplanmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen toplam KDV (dahilde ve ithalde) tutar\u0131 3.3 Trilyon TL olup, iade edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen vergi tutar\u0131 s\u00f6z konusu tutar\u0131n d\u00f6rtte birine denk gelmektedir. \u0130ade edilecek KDV \u201cdahilde al\u0131nan KDV\u201dye ili\u015fkin olup, s\u00f6z konusu vergi kalemine ili\u015fkin iade tutar\u0131 (844 Milyar TL) ise toplanmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen KDV tutar\u0131n\u0131n (1,67 Trilyon TL) yar\u0131s\u0131n\u0131 bile a\u015fmaktad\u0131r.\u00a0
S\u00f6z konusu iade tutar\u0131n\u0131n bu denli y\u00fcksek olmas\u0131nda kay\u0131td\u0131\u015f\u0131 ekonomi ile vergi indirimi ve iadesi m\u00fcessesesinin m\u00fckellefler taraf\u0131ndan k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 (sahte fatura, hayali \u015firket, hayali ihracat vb. yollarla) ve vergi denetimindeki zaafiyetin \u00f6nemli bir etkisi bulunmaktad\u0131r.\u00a0
M\u00fckelleften toplanan tutar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n m\u00fckellefe iade edildi\u011fi bir vergi sistemi mali kay\u0131p, k\u0131rtasiyecilik, i\u015f y\u00fck\u00fc, zaman kayb\u0131 ve baz\u0131 meslek mensuplar\u0131 i\u00e7in rant yaratmaktan \u00f6teye ge\u00e7ememektedir. Bu nedenle, daha \u00f6nceki yaz\u0131lar\u0131mda da belirtti\u011fim gibi \u00fclkemizde KDV\u2019nin topyek\u00fcn kald\u0131r\u0131larak yerine ABD\u2019de oldu\u011fu gibi iade ve indirim m\u00fcessesesinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 makul oranl\u0131 (%3-%5) bir sat\u0131\u015f vergisi (sales tax) sisteminin getirilmesi ve bu anlamda halihaz\u0131rda baz\u0131 ula\u015f\u0131m hizmetlerinde uygulanan has\u0131lat esasl\u0131 vergilendirmenin t\u00fcm mal ve hizmetlere te\u015fmil edilmesi gerekmektedir.<\/p>\n
Sonu\u00e7
Vergi sisteminde muafiyet, istisna, indirim ve iadelerin bulunmas\u0131 kamu yarar\u0131na ili\u015fkin olarak baz\u0131 faaliyet ve m\u00fckelleflerin desteklenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerekli ve \u00f6nemli olmakla birlikte gelinen noktada vergi sistemimizde yer alan muafiyet ve istisnalar\u0131n say\u0131s\u0131 ve tutar\u0131 verginin etkinli\u011fini azaltan ve vergide adaletini zedeleyen noktaya ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.
\u00d6zellikle toplanan verginin yar\u0131s\u0131n\u0131 a\u015fan KDV iadeleri mali kay\u0131p, k\u0131rtasiyecilik, i\u015f y\u00fck\u00fc, zaman kayb\u0131 ve baz\u0131 meslek mensuplar\u0131 i\u00e7in rant yaratmaktan \u00f6teye ge\u00e7ememektedir.\u00a0
Bu nedenle, \u00f6zellikle gelir vergisi ve kurumlar vergisinde topyek\u00fcn muafiyet ve istisna sa\u011flamak yerine \u201caz kazanan\u0131n az, \u00e7ok kazanan\u0131n \u00e7ok vergi \u00f6demesi\u201d prensibinin benimsenmesi, baz\u0131 ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015filere (kamu kurumlar\u0131, dernek ve vak\u0131flar vb.) sa\u011flanan vergi muafiyetleri ile baz\u0131 gelir unsurlar\u0131na sa\u011flanan istisnalar\u0131n (esnaf muafiyeti, basit usul vb.) kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve mali kay\u0131p, k\u0131rtasiyecilik, i\u015f y\u00fck\u00fc, zaman kayb\u0131 ve baz\u0131 meslek mensuplar\u0131 i\u00e7in rant yaratan KDV\u2019ye ili\u015fkin indirim ve iade m\u00fcessesesinin yeniden d\u00fczenlenmesi ve hatta KDV\u2019nin topyek\u00fcn kald\u0131r\u0131larak yerine sat\u0131\u015f vergisi (sales tax) sisteminin getirilmesi ve bu anlamda halihaz\u0131rda baz\u0131 ula\u015f\u0131m hizmetlerinde uygulanan has\u0131lat esasl\u0131 vergilendirmenin t\u00fcm mal ve hizmetlere te\u015fmil edilmesi gerekmektedir.<\/p>\n
Vergide muafiyet ve istisnalar\u0131n rasyonel seviyeye indirilmesi suretiyle vergide adalet ve e\u015fitlik sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 takdirde m\u00fckelleflerin vergiye uyumunda ve dolay\u0131s\u0131yla vergi has\u0131lat\u0131nda iyile\u015fme sa\u011flanacakt\u0131r.\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n<\/p><\/div>\n
[ad_2]
\n
Source link <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"[ad_1] Ahmet Arslan\u00a0 Ekonomi y\u00f6netiminin kaynak aray\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011fu son d\u00f6nemlerde vergilere ili\u015fkin olarak yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1319,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-7900","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7900","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7900"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7900\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1319"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7900"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7900"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7900"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}