{"id":7513,"date":"2023-11-03T03:54:35","date_gmt":"2023-11-03T00:54:35","guid":{"rendered":"https:\/\/egemhabertv.com\/?p=7513"},"modified":"2023-11-03T03:54:35","modified_gmt":"2023-11-03T00:54:35","slug":"kantarin-topuzu-ekonomim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/egemhabertv.com\/?p=7513","title":{"rendered":"Kantar\u0131n topuzu &#8211; Ekonomim"},"content":{"rendered":"<p> [ad_1]<br \/>\n<\/p>\n<div>\n<p>Bu k\u00f6\u015fenin d\u00fczenli takip\u00e7ileri g\u00fcndemin vaveylas\u0131 aras\u0131nda, do\u011frusu son yaz\u0131s\u0131na kadar tamamlayamad\u0131\u011f\u0131m, \u201c<strong>B\u00fcy\u00fck D\u00fczeltme<\/strong>\u201d serisini hat\u0131rlayacaklard\u0131r. Bu yaz\u0131 serisinde T\u00fcrkiye\u2019nin art\u0131k s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez hale gelmi\u015f <a href=\"https:\/\/www.ekonomim.com\/ekonomi\" target=\"_blank\" title=\"ekonomi\" rel=\"noopener\">ekonomi<\/a> ve d\u0131\u015f politikalar\u0131nda giri\u015filen b\u00fcy\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc, kronolojisi, sebepleri ve sonu\u00e7lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ele alm\u0131\u015ft\u0131m. O ba\u011flamda yazmaya niyetlendi\u011fim t\u00fcm arg\u00fcmanlar\u0131, planlad\u0131\u011f\u0131m \u015fekilde, k\u00e2\u011f\u0131da d\u00f6kmeyi bitirememi\u015f olmakla birlikte, meram\u0131m\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131 san\u0131yorum.<\/p>\n<p>XIX. y\u00fczy\u0131lda temellenen ve bu 7 Ekim\u2019de yeni ve korkun\u00e7 bir safhaya giren Filistin \u2013 \u0130srail \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ilk g\u00fcnlerinde, \u201cgarant\u00f6rl\u00fck\u201d sistemine dayal\u0131 bir form\u00fcl \u00f6neren; arabuluculuk konumu i\u00e7in, kimi kriterlerle yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ideal pozisyona sahip oldu\u011fu s\u00f6ylenebilecek; kendi siyasi ve iktisadi pozisyonunun bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gereklilikler \u00e7er\u00e7evesinde ulusal menfaatlerini \u00f6nceliklendirdi\u011fi g\u00f6zlemlenen; olaylar\u0131n arkas\u0131nda \u0130ran\u2019\u0131n jeopolitik kayg\u0131 ve dizaynlar\u0131n\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k rol\u00fc tespit eden <strong>T\u00fcrkiye, belli bir diplomatik dengeyi g\u00f6zetmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/strong> Ancak, bu durum art\u0131k b\u00f6yle de\u011fil. 28 Ekim\u2019de ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u201c<strong>B\u00fcy\u00fck Filistin Mitingi<\/strong>\u201d bu bak\u0131mdan \u00f6nemli bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131yd\u0131. Bu mitingi m\u00fcteakip olarak <strong>T\u00fcrkiye\u2019nin bu \u00e7at\u0131\u015fmada,<\/strong> \u00f6rne\u011fin <strong>ba\u015fka hi\u00e7bir Arap \u00fclkesinin yapmad\u0131\u011f\u0131 gibi, a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Hamas\u2019dan yana koydu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde kuvvetli mesajlar verdi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. <\/strong><\/p>\n<p>Ba\u015fka hi\u00e7bir Arap \u00fclkesinin yapmad\u0131\u011f\u0131 gibi ifadesi bir analiz de\u011fil, bir tespit. Zira s\u00f6z konusu mitinge Arap d\u00fcnyas\u0131ndan \u201c<strong>s\u00fcrpriz devlet adamlar\u0131n\u0131n<\/strong>\u201d kat\u0131laca\u011f\u0131; hatta mitinge Filistin Devlet Ba\u015fkan\u0131 Mahmud Abbas\u2019\u0131n, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman\u2019\u0131n, M\u0131s\u0131r Cumhurba\u015fkan\u0131 Sisi\u2019nin, \u00dcrd\u00fcn Kral\u0131 II. Abdullah\u2019\u0131n, Libya ve L\u00fcbnan devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n davet edildi\u011fi ve bunlar\u0131n kat\u0131l\u0131m g\u00f6sterece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde <a href=\"https:\/\/www.ekonomim.com\/haberler\" target=\"_blank\" title=\"haberler\" rel=\"noopener\">haberler<\/a> yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Fakat, KKTC Cumhurba\u015fkan\u0131 Ersin Tatar\u2019\u0131 bir yana koyarsak, Filistin B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi ve bir Birle\u015fik Arap Emirlikleri heyeti haricinde, <strong>ne \u201cs\u00fcrpriz devlet adam\u0131\u201d ne de Arap lideri nam\u0131na ortada kimse yoktu<\/strong>. <strong>Onlar\u0131n ay\u0131b\u0131<\/strong> diyebilirsiniz. \u00d6te yandan, bu bir ay\u0131p dahi olsa, ilk sinyali a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde 25 Ekim\u2019de AK Parti Meclis Grup Toplant\u0131s\u0131\u2019nda verilen d\u0131\u015f politika patikas\u0131nda yine \u201c<strong><em>de\u011ferli<\/em><\/strong>\u201d yaln\u0131zl\u0131klar\u0131ndan birisi i\u00e7erisinde y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda, <strong>T\u00fcrkiye\u2019nin uluslararas\u0131 konumu \u00fclkemizi arabuluculuk noktas\u0131nda bu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131larken, neden kendimizi tekrar bir kutu oyununun ilk karesine, ba\u015flang\u0131c\u0131na, d\u00f6nm\u00fc\u015f buldu\u011fumuz sorusu irdelenmeye de\u011fer.<\/strong> \u015eu anki g\u00f6r\u00fcnt\u00fc o ki \u0130srail, T\u00fcrkiye\u2019nin, \u00f6zellikle de Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan\u2019\u0131n, me\u015fru bi\u00e7imde \u0130srail\u2019in Filistin taraf\u0131yla, hele Hamas ile, ili\u015fkisine dair s\u00f6z s\u00f6yleme pozisyonunda olmas\u0131n\u0131, bu konuya m\u00fcdahil olabilir bir uluslararas\u0131 konumda bulunmas\u0131n\u0131, arzu etmiyor. Arap devletlerinin de yine T\u00fcrkiye\u2019nin, ve yine \u00f6zellikle de Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan\u2019\u0131n, bu konu \u00fczerinden \u201c<strong>Arap soka\u011f\u0131<\/strong>\u201d ile ili\u015fki i\u00e7erisine girmesini istemiyorlar. Erdo\u011fan\u2019\u0131n Arap kamuoyuna do\u011frudan mesaj verebilme yetene\u011fini, hem de Filistin sorunu \u00fczerinden, g\u00fc\u00e7lendirmesini arzu etmiyorlar. Daha keskin stratejik, jeopolitik meseleler de var tabii. Mesela, her ne kadar T\u00fcrkiye\u2019nin d\u0131\u015f politikas\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f \u201cdarbeci\u201d Sisi ile el s\u0131k\u0131\u015fmay\u0131 kaps\u0131yorsa da bunun M\u0131s\u0131r\u2019\u0131 rahatlatmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k. M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n T\u00fcrkiye\u2019nin Do\u011fu Akdeniz\u2019deki hayati \u00e7\u0131karlar\u0131na ili\u015fkin tavr\u0131na dair somut bir de\u011fi\u015fikli\u011fe hen\u00fcz gitmedi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu ortamda M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n: 1967\u2019deki Alt\u0131 G\u00fcn Sava\u015f\u0131\u2019na kadar bir askeri vali marifetiyle kontrol etti\u011fi, 1978 Camp David anla\u015fmas\u0131yla \u00fczerindeki t\u00fcm hak iddialar\u0131ndan feragat etti\u011fi, 1993\u2019de Oslo Anla\u015fmalar\u0131yla Filistin Otoritesinin s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6zy\u00f6netimine devredilen, 2005 senesinde \u0130srail\u2019in 21 yasad\u0131\u015f\u0131 yerle\u015fim birimlerini de bo\u015faltarak t\u00fcm askeri varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sona erdirdi\u011fi Gazze\u2019nin ve burada ya\u015fayan 2 milyonu a\u015fk\u0131n Filistinlinin hamisi olarak T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 istemeyece\u011fi a\u00e7\u0131k. Bu M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n Arap d\u00fcnyas\u0131ndaki tarihsel iddias\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ciddi bir zaaf olacakt\u0131r. Dahas\u0131 M\u0131s\u0131r, Gazze\u2019ye kom\u015fu Kuzey Sina\u2019da 2011\u2019de ba\u015flay\u0131p neredeyse 2022\u2019ye kadar s\u00fcren cihat\u00e7\u0131larla m\u00fccadelesinin yeniden yo\u011funla\u015fmas\u0131na da neden olabilecek bir m\u00fclteci hareketi riskini de i\u00e7erisinde bar\u0131nd\u0131ran bu kriz b\u00f6lgesini, hem de ekonomisi ciddi k\u0131r\u0131lganl\u0131k arz ederken T\u00fcrkiye\u2019nin vesayetine b\u0131rakmay\u0131 istemez. Bir ba\u015fka ilgin\u00e7 konu Filistin Y\u00f6netiminin, Mahmud Abbas\u2019\u0131n, da T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00f6yle bir konumda olmas\u0131n\u0131, muhtemelen Hamas\u2019a fazlaca yak\u0131n bulduklar\u0131 s\u00f6ylem nedeniyle \u00e7ok arzu etmiyor g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor olmas\u0131.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrkiye\u2019nin arabuluculuk noktas\u0131nda sahip oldu\u011fu avantajlar, yukar\u0131da bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00f6zetledi\u011fim bu kayg\u0131lar ve bunlara eklenen T\u00fcrkiye\u2019nin er veya ge\u00e7 Hamas\u2019a m\u00fczahir bir tav\u0131r alaca\u011f\u0131na y\u00f6nelik, neticede haks\u0131z \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemeyecek, beklentiler aras\u0131na s\u0131k\u0131\u015farak b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yok oldu.<\/strong> Burada bir \u201c<strong>yumurta tavuk<\/strong>\u201d ikileminin bulundu\u011fu da s\u00f6ylenebilir. Zira, T\u00fcrkiye\u2019nin tavr\u0131n\u0131n, arabuluculuk topunun bir t\u00fcrl\u00fc bekledi\u011fi gibi aya\u011f\u0131na oturmay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan kaynakl\u0131 sertle\u015fmeyi yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6ylenebilir. Asl\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019nin d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fc\u015f\u00fc bak\u0131m\u0131ndan denklem uzunca bir s\u00fcredir basit: <strong><em>t\u00fcm siyaset i\u00e7 siyasetten ibaret<\/em><\/strong>. D\u0131\u015f politika neredeyse tamamen i\u00e7 siyasete tabi.<\/p>\n<p>\u00d6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki <strong>burada politika se\u00e7imlerini belirleyen kantar \u015f\u00f6yle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor:<\/strong> <strong>T\u00fcrkiye\u2019nin uluslararas\u0131 ili\u015fkilerine dair meseleler iki temel boyutta de\u011ferlendiriliyorlar.<\/strong> Bunlar\u0131n <strong>ilki<\/strong> s\u00f6z konusu meselenin \u00fclke i\u00e7erisinde siyasi s\u00f6ylemde, \u00f6rne\u011fin yakla\u015fan se\u00e7imlerde, saflar\u0131n s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na tahvil edilebilecek bir sonu\u00e7 \u00fcretmekte kullan\u0131p kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131, kullan\u0131lacaksa bunun en uygun bi\u00e7imde nas\u0131l yap\u0131labilece\u011fi. <strong>\u0130kincisi<\/strong>, yine s\u00f6z konusu mesele ba\u011flam\u0131nda uluslararas\u0131 ortamdaki muhataplar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019nin s\u00f6z konusu meseleye ili\u015fkin taleplerine kar\u015f\u0131l\u0131k vermesini ve buradan da yine i\u00e7 siyasette kullan\u0131labilecek bir getiriyi sa\u011flayacak, \u00f6rne\u011fin T\u00fcrkiye\u2019nin acil d\u0131\u015f kaynak sorununun \u00e7\u00f6z\u00fclmesini kolayla\u015ft\u0131racak, sonu\u00e7lar\u0131n \u00fcretilip \u00fcretilemeyece\u011fi. Burada da genel e\u011filim \u201cb\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcnmek\u201d y\u00f6n\u00fcnde. Yani m\u00fcmk\u00fcnse \u00e7ar\u015f\u0131da, pazarda ne konu varsa bu s\u00f6z konusu meseleye ba\u011flanmaya, t\u00fcm krizler bir di\u011ferinin kuyru\u011funa ba\u011flanmaya, t\u00fcm meseleler bir torbaya at\u0131lmaya, i\u015fler \u201cb\u00fcy\u00fck\u201d tavizler koparmaya yarayacak \u00e7etrefilli bir hale sokulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Bunun ad\u0131 da genellikle \u201cb\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcnmek\u201d olarak konuyor. Do\u011frusu bu yakla\u015f\u0131m\u0131n hen\u00fcz bir sonu\u00e7 verdi\u011fini, veya T\u00fcrkiye\u2019nin bir meselesine \u00e7\u00f6z\u00fcm oldu\u011funu g\u00f6rmedik ama buna kat\u0131lmayanlar ya \u201cvizyonsuzlukla\u201d ya \u201ctarihi, kimli\u011fi, de\u011ferleri\u201d anlamamakla zemmediliyor.<\/p>\n<p>Bu <strong>ikisi aras\u0131nda ilkinin a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131, veya ikisinin dengede oldu\u011fu durumlardaysa, ideolojik sempatilerimiz ve de\u011fer yarg\u0131lar\u0131m\u0131z devreye giriyor.<\/strong> \u0130\u015fin rengini onlar veriyor. Bunun b\u00f6yle <strong>olmamas\u0131ysa<\/strong> ancak yukar\u0131daki iki durumdan ikincisinin getirisinin mukayeseli olarak y\u00fcksek, veya tersine davranman\u0131n maliyetinin a\u011f\u0131r olmas\u0131, noktas\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn gibi. S\u00f6z konusu maliyetin \u201ca\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u201d \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc de esas olarak i\u00e7eride \u00fcretece\u011fi siyasi bedele referansla belirleniyor. Gazze konusunda da kanaatimce tam b\u00f6yle oldu. S\u00fcre\u00e7 bu bi\u00e7imde i\u015fledi.<\/p>\n<p>\u0130lgin\u00e7 olan, kimilerinin benimsedi\u011fi, herkesin bu \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcnmesinin ahlaki bir zorunluluk oldu\u011fu s\u00f6ylemi. Halbuki, \u00f6rne\u011fin, Hamas\u2019\u0131n yan\u0131nda olmadan Filistin davas\u0131n\u0131n me\u015fruiyeti savunulabilir. Kald\u0131 ki katliam\u0131n, ter\u00f6r\u00fcn her t\u00fcrl\u00fcs\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131nda ahlaki bir tav\u0131r alman\u0131n tek yolu bu s\u00f6ylemi benimsemek olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, \u00fclkenin d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n bir tak\u0131m \u201c<strong>\u00fcst\u00fcn<\/strong>\u201d normlara g\u00f6re belirlenmesinin do\u011fru ve netice al\u0131c\u0131 oldu\u011funa dair elimizde bir veri de yok.<\/p>\n<p>Halbuki, di\u011fer t\u00fcm s\u00f6ylemler bir yana, Atat\u00fcrk Havaliman\u0131nda, politika tercihlerine kat\u0131lmayanlar\u0131, hatta <strong>muhalefetin <\/strong>asl\u0131nda iktidar\u0131n s\u00f6yledikleriyle olduk\u00e7a paralel bir manzara arz eden <strong>siyaset(sizli\u011f)ini<\/strong>, ele\u015ftirmek isterken; mekan ve tarih \u015fuurumuz bak\u0131m\u0131ndan bir hat\u0131rlatma yap\u0131lmak suretiyle <strong>\u00c7anakkale<\/strong>\u2019de \u015fehit olan <strong>53 Gazzeli<\/strong>den bahsedilirken; ayn\u0131 <strong>\u00c7anakkale Sava\u015f\u0131nda<\/strong> <strong>77 Osmanl\u0131 Yahudisi<\/strong>nin de \u015fehit oldu\u011fu s\u00f6ylense ve bunlar\u0131n ikisine de \u201c<strong><em>bizim<\/em><\/strong>\u201ddir diyerek sahip \u00e7\u0131k\u0131lsa, genelde <strong>uluslararas\u0131 ili\u015fkilerde daha dengeli bir kantar \u2013 topuz ili\u015fkisi tesis edilebilse, <\/strong>muhtemelen bug\u00fcn T\u00fcrkiye bu b\u00f6lgede akan kan\u0131 durdurmak i\u00e7in \u00e7ok daha etkili bir pozisyonda olabilirdi.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<\/p><\/div>\n<p>[ad_2]<br \/>\n<br \/><a href=\"https:\/\/www.ekonomim.com\/kose-yazisi\/kantarin-topuzu\/714093\">Source link <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ad_1] Bu k\u00f6\u015fenin d\u00fczenli takip\u00e7ileri g\u00fcndemin vaveylas\u0131 aras\u0131nda, do\u011frusu son yaz\u0131s\u0131na kadar tamamlayamad\u0131\u011f\u0131m, \u201cB\u00fcy\u00fck D\u00fczeltme\u201d<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1319,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-7513","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7513","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7513"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7513\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1319"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7513"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7513"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/egemhabertv.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7513"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}