[ad_1]
\n<\/p>\n
Mustafa Ak<\/strong><\/p>\n Vizyon \u015eirket Orta\u011f\u0131-Yeminli Mali M\u00fc\u015favir<\/strong><\/p>\n Merakla beklenen enflasyon d\u00fczeltmesine ili\u015fkin tebli\u011f tasla\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fe a\u00e7\u0131ld\u0131. S\u00fcrpriz bir geli\u015fme olmazsa y\u0131lsonu bilan\u00e7olar\u0131 enflasyon d\u00fczeltmesine tabi tutulacak.<\/p>\n Uygulama olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k oldu\u011fundan hemen hemen t\u00fcm firmalar\u0131 ve meslek mensuplar\u0131n\u0131 ciddi ve zorlu bir s\u00fcre\u00e7 bekliyor.<\/p>\n Enflasyon d\u00fczeltmesi uygulamas\u0131nda \u00e7etrefilli bir\u00e7ok konu var. Bu yaz\u0131m\u0131zda d\u00fczeltme uygulamas\u0131nda kredi maliyetlerinin durumunu, ba\u015fka bir deyi\u015fle reel olmayan finansman maliyetlerini anlataca\u011f\u0131z. Teknik bir konu oldu\u011fundan konuyu \u00f6rneklerle anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k.<\/p>\n \u00d6te yandan tebli\u011f hen\u00fcz yay\u0131mlanmad\u0131\u011f\u0131ndan konuyla ilgili de\u011fi\u015fiklik ihtimalleri de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmak gerek.<\/p>\n Enflasyon d\u00fczeltmesi nedir?<\/strong><\/p>\n Enflasyon d\u00fczeltmesi, bilan\u00e7oda yer alan stoklar, duran varl\u0131klar ve sermaye gibi parasal olmayan k\u0131ymetlerin TL de\u011ferlerinin, 31.12.2023 tarihindeki (2023 uygulamas\u0131 i\u00e7in) de\u011ferine y\u00fckseltilmesidir. D\u00fczeltme, bu k\u0131ymetlerin enflasyon d\u00fczeltmesinde dikkate al\u0131nacak tutarlar\u0131n\u0131n d\u00fczeltme katsay\u0131lar\u0131 ile \u00e7arp\u0131lmas\u0131 suretiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Katsay\u0131, ilgili aylar\u0131n Y\u0130-\u00dcFE de\u011ferlerinin birbirine oranlanmas\u0131 suretiyle bulunur.<\/p>\n D\u00fczeltme i\u015flemlerinde hangi tutarlar dikkate al\u0131n\u0131r?<\/strong><\/p>\n Genel kural d\u00fczeltme i\u015fleminde, 31.12.2023 tarihi itibar\u0131yla defterde kay\u0131tl\u0131 de\u011ferler dikkate al\u0131nacak.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin bir gayrimenkul\u00fcn maliyet bedeli\/defterdeki de\u011feri 1 milyon TL, d\u00fczeltme katsay\u0131s\u0131 3,5 ise gayrimenkul\u00fcn yeni de\u011feri 3,5 milyon TL olacakt\u0131r.<\/p>\n Bununla birlikte d\u00fczeltmeye esas al\u0131nacak tutara ula\u015f\u0131l\u0131rken; reel olmayan finansman maliyeti (ROFM)<\/strong> ilgili k\u0131ymetin d\u00fczeltmeye esas de\u011ferinden d\u00fc\u015f\u00fclmek suretiyle d\u00fczeltme i\u015flemi yap\u0131lacak. \u00d6rne\u011fin defter de\u011feri 120 bin TL, ROFM 20 bin TL olan bir k\u0131ymetin d\u00fczeltmeye esas de\u011feri 100 bin TL olacakt\u0131r.<\/p>\n ROFM nedir?<\/strong><\/p>\n Stoklar, maddi duran varl\u0131klar, mali duran varl\u0131klar ve \u00f6zel t\u00fckenmeye tabi varl\u0131klar i\u00e7erisinde maliyet veya al\u0131\u015f bedeline eklenen finansman giderleri yer alabilmektedir. Enflasyon d\u00fczeltmesi yaparken maliyet veya al\u0131\u015f bedeline eklenen finansman gideri i\u00e7erisindeki anaparaya ait enflasyon kayb\u0131n\u0131n ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra kalan k\u0131sm\u0131n (finansman giderinin sadece reel k\u0131sm\u0131n\u0131n) enflasyon d\u00fczeltmesinde dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n Reel olmayan finansman maliyeti nas\u0131l hesaplan\u0131r? <\/strong><\/p>\n Tebli\u011f tasla\u011f\u0131na g\u00f6re d\u00fczeltme i\u015fleminde, ROFM, \u201cBor\u00e7 Tutar\u0131n\u0131n Esas Al\u0131nmas\u0131\u201d ve \u201cToplam Finansman Maliyetinin Esas Al\u0131nmas\u0131\u201d y\u00f6ntemlerinden biri se\u00e7ilerek hesaplan\u0131r.<\/p>\n Bor\u00e7 tutar\u0131n\u0131n esas al\u0131nmas\u0131 y\u00f6ntemi nedir?<\/strong><\/p>\n Bor\u00e7 tutar\u0131n\u0131n esas al\u0131nmas\u0131 y\u00f6nteminde, ROFM; her t\u00fcrl\u00fc bor\u00e7lanmada, bor\u00e7 tutarlar\u0131na borcun kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neme ait Y\u0130-\u00dcFE art\u0131\u015f oran\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 suretiyle hesaplan\u0131r.<\/p>\n ROFM = Bor\u00e7 Tutar\u0131 X (Borcun Kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Aya Ait Y\u0130-\u00dcFE – Borcun Al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 Aya Ait Y\u0130-\u00dcFE)\/ Borcun Al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 Aya Ait Y\u0130-\u00dcFE<\/p>\n Hesaplanan oran\u0131n bor\u00e7 tutar\u0131na uygulanmas\u0131 suretiyle bulunan tutar\u0131n (ROFM), form\u00fclde dikkate al\u0131nan bor\u00e7 tutar\u0131 nedeniyle ilgili d\u00f6nemde maliyetle\/al\u0131\u015f bedeliyle ili\u015fkilendirilen finansman giderleri toplam\u0131ndan b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 halinde, bahse konu finansman giderlerinin tamam\u0131n\u0131n reel olmad\u0131\u011f\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131 halinde ise a\u015fan k\u0131sm\u0131n reel oldu\u011fu kabul edilecektir.<\/p>\n \u00d6rnek 1:<\/strong> Kurumlar vergisi m\u00fckellefi olan, bilan\u00e7o esas\u0131na g\u00f6re defter tutan ve hesap d\u00f6nemi takvim y\u0131l\u0131 olan (D) i\u015fletmesi, 15 May\u0131s 2023 tarihinde 5 milyon TL banka kredisi kullanarak, i\u015fletme faaliyetlerinde kullanmak \u00fczere bir makine sat\u0131n alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dc\u00e7 ay sonra kredi kapat\u0131lm\u0131\u015f ve 1,5 milyon TL faiz \u00f6denmi\u015ftir. \u00d6denen faiz makinenin maliyet bedeline ilave edilmi\u015ftir.<\/p>\n Buna g\u00f6re 31\/12\/2023 tarihli d\u00f6nem sonu bilan\u00e7osunda makinenin maliyet bedeli 6,5 milyon TL olarak g\u00f6r\u00fcnecektir. Makinenin maliyet bedeli i\u00e7erisinde yer alan reel olmayan finansman maliyeti d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fckten sonra kalan k\u0131s\u0131m d\u00fczeltmeye tabi tutulacakt\u0131r.<\/p>\n Bu y\u00f6ntemde maliyet bedeli i\u00e7erisinde yer alan ROFM a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde bulunacakt\u0131r.<\/p>\n ROFM = 5.000.000 x (A\u011fustos 2023 Y\u0130-\u00dcFE \u2013 May\u0131s 2023 Y\u0130-\u00dcFE) \/ May\u0131s 2023 Y\u0130-\u00dcFE<\/p>\n ROFM = 5.000.000 x (2.659,62 \u2013 2.179,02) \/ 2.179,02= 0,22055<\/p>\n ROFM = 5.000.000 x 0,22055 = 1.102.789 TL<\/p>\n 1 milyon 102 bin 789 TL, makinenin 31\/12\/2023 tarihli bilan\u00e7oda g\u00f6r\u00fcnen de\u011ferinden d\u00fc\u015f\u00fclecek ve makinenin enflasyon d\u00fczeltmesine esas tutulacak nihai tutar\u0131 bulunacakt\u0131r. = 6.500.000 – 1.102.789 = 5.397.211 TL olacakt\u0131r.<\/p>\n ROFM maliyete eklenen tutar\u0131n \u00fcst\u00fcnde \u00e7\u0131karsa<\/strong><\/p>\n \u00d6rnek 2:<\/strong> (<\/strong>A) A\u015e. 15 \u015eubat 2023 tarihinde 3 milyon TL kat\u0131l\u0131m bankas\u0131 finansman\u0131 kullanarak, i\u015fletme faaliyetlerinde kullanmak \u00fczere bir makine sat\u0131n alm\u0131\u015ft\u0131r. Alt\u0131 ay sonra finansman kapat\u0131lm\u0131\u015f ve 300 bin TL k\u00e2r pay\u0131 \u00f6denmi\u015ftir. \u00d6denen k\u00e2r pay\u0131 makinenin maliyet bedeline ilave edilmi\u015ftir.<\/p>\n 31\/12\/2023 tarihli d\u00f6nem sonu bilan\u00e7osunda makinenin maliyet bedeli 3.3 milyon TL olarak g\u00f6r\u00fcnecektir. Makinenin maliyet bedeli i\u00e7erisinde yer alan reel olmayan finansman maliyeti d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fckten sonra kalan k\u0131s\u0131m d\u00fczeltmeye tabi tutulacakt\u0131r.<\/p>\n Buna g\u00f6re maliyet bedeli i\u00e7erisinde yer alan ROFM a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde bulunacakt\u0131r.<\/p>\n ROFM= 3.000.000 X (A\u011fustos 2023 Y\u0130-\u00dcFE \u2013 \u015eubat 2023 Y\u0130-\u00dcFE) \/ \u015eubat 2023 Y\u0130-\u00dcFE<\/p>\n ROFM= 3.000.000 X (2.659,62 \u2013 2.138,04 ) \/ 2.138,04 = 0,24395<\/p>\n ROFM= 3.000.000 X 0,24395 = 731.857<\/p>\n 731 bin 857 TL ilgili d\u00f6nemde maliyet bedeliyle ili\u015fkilendirilen finansman giderleri toplam\u0131 olan 300 bin TL\u2019den b\u00fcy\u00fck oldu\u011fundan 300 bin TL\u2019nin tamam\u0131 ROFM olacak, d\u00fczeltmeye esas tutar olarak 3 milyon TL dikkate al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n \u00d6te yandan form\u00fcldeki oran\u0131n birden b\u00fcy\u00fck \u00e7\u0131kmas\u0131 hali, form\u00fcle g\u00f6re bulunan de\u011ferin bor\u00e7 tutar\u0131na uygulanmas\u0131 suretiyle ROFM\u2019nin hesaplanmas\u0131na engel te\u015fkil etmez.<\/p>\n Form\u00fcldeki oran negatif \u00e7\u0131karsa <\/strong><\/p>\n Aylar itibariyle Y\u0130-\u00dcFE’de olu\u015fan farkl\u0131l\u0131klar nedeniyle form\u00fcldeki oran\u0131n negatif \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde, form\u00fclde dikkate al\u0131nan d\u00f6neme ili\u015fkin olarak maliyete\/al\u0131\u015f bedeline intikal ettirilen finansman giderinin tamam\u0131n\u0131n reel oldu\u011fu kabul edilir.<\/p>\n \u00d6rnek 3:<\/strong> (B) i\u015fletmesi, 15 May\u0131s 2019 tarihinde 2 milyon TL banka kredisi kullanarak, i\u015fletme faaliyetlerinde kullanmak \u00fczere bir ta\u015f\u0131t sat\u0131n alm\u0131\u015ft\u0131r. Kredi 15 Kas\u0131m 2019 tarihinde kapat\u0131lm\u0131\u015f ve 200 bin TL faiz \u00f6denmi\u015ftir. \u00d6denen faiz ta\u015f\u0131t\u0131n maliyet bedeline ilave edilmi\u015ftir.<\/p>\n Buna g\u00f6re 31\/12\/2023 tarihli d\u00f6nem sonu bilan\u00e7osunda ta\u015f\u0131t\u0131n maliyet bedeli 2.2 milyon TL olarak g\u00f6r\u00fcnecektir. Ta\u015f\u0131t\u0131n maliyet bedeli i\u00e7erisinde yer alan reel olmayan finansman maliyeti d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fckten sonra kalan k\u0131s\u0131m d\u00fczeltmeye tabi tutulacakt\u0131r.<\/p>\n Buna g\u00f6re maliyet bedeli i\u00e7erisinde yer alan reel olmayan finansman maliyeti a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde bulunacakt\u0131r.<\/p>\n ROFM= 2.000.000 X (Kas\u0131m 2019 Y\u0130-\u00dcFE \u2013 May\u0131s 2019 Y\u0130-\u00dcFE) \/ May\u0131s 2019 Y\u0130-\u00dcFE<\/p>\n ROFM= 2.000.000 X (450,97 \u2013 456,74) \/ 456,74 = – 0,01263<\/p>\n Oran negatif \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131ndan, maliyet bedeline intikal ettirilen finansman gideri olan 200 bin TL\u2019nin tamam\u0131n\u0131n reel oldu\u011fu kabul edilecektir. Bu durumda d\u00fczeltmeye esas al\u0131nacak tutar 2 milyon 200 bin TL olacakt\u0131r.<\/p>\n Birden fazla hesap d\u00f6nemine yay\u0131lan krediler<\/strong><\/p>\n Birden fazla hesap d\u00f6nemine yay\u0131lan ve finansman gideri her hesap d\u00f6neminde maliyete at\u0131lan bor\u00e7lanmalarda, ROFM hesaplanmas\u0131, her hesap d\u00f6nemi itibariyle ayr\u0131 ayr\u0131 bor\u00e7 tutar\u0131n\u0131n<\/strong> borcun kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neme ait Y\u0130-\u00dcFE art\u0131\u015f oran\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 suretiyle hesaplan\u0131r.<\/p>\n Ayn\u0131 hesap d\u00f6nemi i\u00e7inde, bor\u00e7 geri \u00f6demesinin (kapaman\u0131n) birden fazla ayda yap\u0131lmas\u0131 durumunda, her ge\u00e7ici vergi d\u00f6neminin sonunda ge\u00e7erli olan Y\u0130-\u00dcFE oran\u0131 kullan\u0131labilir.<\/p>\n \u00d6rnek 4:<\/strong> (C) Ltd. \u015eti. Ocak 2020 tarihinde 5 milyon TL banka kredisi kullanarak, i\u015fletme faaliyetlerinde kullanmak \u00fczere bir makine sat\u0131n alm\u0131\u015ft\u0131r. Kredi 31.12.2021 tarihinde tamamen kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kredi faizinin 2020 y\u0131l\u0131na tekab\u00fcl eden k\u0131sm\u0131 2 milyon TL, 2021 y\u0131l\u0131na tekab\u00fcl eden k\u0131sm\u0131 da 2 milyon TL\u2019dir. Tahakkuk eden\/ \u00f6denen faizler makinenin maliyet bedeline ilave edilmi\u015ftir.<\/p>\n Buna g\u00f6re 31\/12\/2023 tarihli d\u00f6nem sonu bilan\u00e7osunda makinenin maliyet bedeli 9 milyon TL olarak g\u00f6r\u00fcnecektir. Makinenin maliyet bedeli i\u00e7erisinde yer alan reel olmayan finansman maliyeti d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fckten sonra kalan k\u0131s\u0131m d\u00fczeltmeye tabi tutulacakt\u0131r.<\/p>\n Maliyet bedeli i\u00e7erisinde yer alan reel olmayan finansman maliyeti a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde bulunacakt\u0131r.<\/p>\n 2020 y\u0131l\u0131na ili\u015fkin ROFM<\/strong><\/p>\n ROFM 2020 = 5.000.000 X (2020 Aral\u0131k Y\u0130-\u00dcFE \u2013 2020 Ocak Y\u0130-\u00dcFE) \/ 2020 Ocak Y\u0130-\u00dcFE<\/p>\n ROFM 2020 = 5.000.000 X (568,27- 462,42) \/ 462,42= 0,22890<\/p>\n ROFM 2020 = 5.000.000 X 0,22890 = 1.144.522 TL<\/p>\n S\u00f6z konusu 1 milyon 144 bin 522 TL, d\u00fczeltmeye esas tutar\u0131n tespitinde makinenin 31\/12\/2023 tarihli bilan\u00e7oda g\u00f6r\u00fcnen de\u011ferinden d\u00fc\u015f\u00fclecektir.<\/p>\n 2021 y\u0131l\u0131na ili\u015fkin ROFM<\/strong><\/p>\n ROFM 2021 = 5.000.000 X (Aral\u0131k 2021 Y\u0130-\u00dcFE – Ocak 2021 Y\u0130-\u00dcFE) \/ Ocak 2021 Y\u0130-\u00dcFE<\/p>\n ROFM 2021 = 5.000.000 X (1022,25- 583,38) \/ 583,38= 0,75229<\/p>\n ROFM 2021= 5.000.000 X 0,75229 = 3.761.450,00<\/p>\n Bulunan 3 milyon 761 bin 450 TL ilgili d\u00f6nemde maliyet bedeliyle ili\u015fkilendirilen finansman giderleri toplam\u0131 olan 2 milyon 500 bin TL\u2019den b\u00fcy\u00fck oldu\u011fundan 2 milyon 500 bin TL\u2019nin tamam\u0131 2021 y\u0131l\u0131na ili\u015fkin ROFM olacakt\u0131r.<\/p>\n Toplam ROFM = 2020 ROFM + 2021 ROFM = 1.144.522 + 2.500.000 = 3.644.522 TL olacak<\/p>\n D\u00fczeltmeye esas tutar ise 10.000.000 – 3.644.522= 6.355.477 olarak dikkate al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n Toplam finansman maliyetinin esas al\u0131nmas\u0131 y\u00f6ntemi<\/strong><\/p>\n Bu y\u00f6ntemde ROFM; toplam finansman maliyetlerine, ilgili d\u00f6neme ait Y\u0130-\u00dcFE art\u0131\u015f oran\u0131n\u0131n hesap d\u00f6nemine ait ortalama ticari kredi faiz oran\u0131na b\u00f6l\u00fcnmesi sonucunda belirlenen oranlar uygulanmak suretiyle bulunan tutar\u0131n, maliyet veya al\u0131\u015f bedelinden d\u00fc\u015f\u00fclmesi suretiyle hesaplan\u0131r.<\/p>\n
Buna g\u00f6re makinenin enflasyon d\u00fczeltmesine esas tutulacak nihai tutar\u0131<\/p>\n