\u00d6\u011fr. G\u00f6r. Raif Bakova\u00a0<\/span>Ar\u015f. G\u00f6r. \u015eerif Y\u00fcksel<\/p>\n T\u00fcrkiye Ekonomisinde son 21 ayl\u0131k ihracat ger\u00e7ekle\u015fmelerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda 2022 y\u0131l\u0131 A\u011fustos ay\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ayl\u0131k ihracatlar\u0131n 18-20 milyar dolarl\u0131k bir bant i\u00e7inde seyir izledi\u011fi g\u00f6r\u00fclecektir. A\u015fa\u011f\u0131daki tabloda g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere 2022 Ekim \u2013 2023 Eyl\u00fcl d\u00f6neminde Mart 2023\u2019deki 23 milyar dolarl\u0131k sonu\u00e7 d\u0131\u015f\u0131nda genelde 19-21 milyar dolar<\/a> band\u0131 ayl\u0131k ihracat ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir.<\/p>\n \u0130hracat\u0131n bu dengeli ve kimi zamanda gerileyen performans\u0131n\u0131n ilk etkiledi\u011fi ekonomik parametre d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 ve ikinci olarak da \u2018cari a\u00e7\u0131k\u2019 de\u011feridir. Ekonomimizin bu iki parametresi ulusal gelirden ba\u015flayarak d\u0131\u015f bor\u00e7 servisine kadar bir \u00e7ok ekonomik olguyla yak\u0131ndan ilgili oldu\u011fu gibi ekonomimizin g\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn temel g\u00f6stergeleridir. En g\u00fcvenilir d\u00f6viz<\/a> girdilerinden olan ihracat gelirlerinin yetersizli\u011fi rezervlerden ba\u015flayarak d\u0131\u015f bor\u00e7lanma ve maliyetini (CDS\u2019ler ve d\u0131\u015f sermaye piyasalar\u0131nda faizin belirlenmesi gibi) olumsuz etkileyecektir. O nedenle T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n 5 Ekim g\u00fcn\u00fc ihracat finansman\u0131na deste\u011fini i\u00e7eren \u2018uygulama talimat\u0131\u2019n\u0131n \u00f6nemi \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n Ekonomi<\/a> y\u00f6netimi\u2019nin bu uygulama talimat\u0131 hem genel ekonomi hem de d\u0131\u015f ticaret sekt\u00f6r\u00fcne yararl\u0131 bir destektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ihracat\u0131m\u0131z son iki y\u0131lda d\u00fcnyadaki geli\u015fmelerin de etkisiyle dura\u011fan bir seyir izliyordu. Ayr\u0131ca ihracat\u0131 te\u015fvik eden reeskont kredilerine eri\u015fim ve maliyetlerde s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fan\u0131yordu. Ekonomi y\u00f6netiminin s\u0131k\u0131 para politikas\u0131 uygularken, se\u00e7ici kredi mekanizmalar\u0131yla \u00fcretim ve ihracat\u0131 desteklemesi sekt\u00f6r\u00fcn oda ve meslek kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan da olumlu kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f bulunuyor. Talimat k\u0131saca \u015f\u00f6yle:<\/p>\n \u201cBankalara g\u00f6nderilen uygulama talimat\u0131nda Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n ihracat ve d\u00f6viz kazand\u0131r\u0131c\u0131 hizmetler reeskont kredileri faizi hesaplama y\u00f6nteminde yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fe yer verildi. Buna g\u00f6re resskont kredilerinin toplam faiz<\/a> maliyeti, Merkez Bankas\u0131 politika faizi seviyesini a\u015famayacak. Bu kararla ihracat\u00e7\u0131lar\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 kredilerin maliyetinin 15 puan azalaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Merkez Bankas\u0131, firma reeskont limitlerini ise KOB\u0130 tan\u0131m\u0131nda yer alan mali kriterin y\u00fczde 50\u2019si kadar belirleme karar\u0131 ald\u0131. Karar g\u00f6re, mikro i\u015fletmeler i\u00e7in reeskont limiti 5 milyar lira, k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmeler i\u00e7in 50 milyon lira, orta \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletmeler i\u00e7in de 250 milyon lira olarak g\u00fcncellenecektir.\u201d<\/p>\n B\u00f6ylece ihracat\u00e7\u0131lar\u0131n, finansman maliyetlerindeki bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki aylarda avantaja d\u00f6nd\u00fcrerek ihracata ivme kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olacak. \u00dclke d\u00f6viz girdilerini ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarda da bu y\u00f6ntemle artt\u0131rmak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli politikalar ve uygulamalar hayata ge\u00e7irilmi\u015fti. Bunlardan en \u00f6nemlisi yine b\u00f6yle ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lardan sonra uygulamaya konulan programlard\u0131r.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin, 24 Ocak kararlar\u0131\u2019n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan sonra 1983 y\u0131l\u0131nda kurulan \u00d6zal H\u00fck\u00fcmeti Ekonomik \u0130stikrar Program\u0131\u2019n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ihracat ve tekstil sekt\u00f6r\u00fcyd\u00fc. Her iki sekt\u00f6r\u00fcn yat\u0131r\u0131m maliyetleri \u00a0b\u00fcy\u00fck olmad\u0131\u011f\u0131ndan kolayd\u0131. Ancak her iki sekt\u00f6r de k\u0131sa s\u00fcrede d\u00f6viz gelirleriyle \u00fclkeyi 70 sente muhta\u00e7 olmaktan kurtarabilirdi. Ama, yeterli deste\u011fi kamunun\/devletin vermesi gerekiyordu. Ayr\u0131ca kararlar\u0131n ve uygulamalar\u0131n h\u0131zla ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n \u00d6nce b\u00fcrokratik yap\u0131dan ba\u015fland\u0131 ve yeni bir M\u00fcste\u015farl\u0131k kuruldu: Ba\u015fbakanl\u0131k Hazine ve D\u0131\u015f Ticaret M\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131. \u0130hracat ve te\u015fvikle ilgili icrac\u0131 Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fckler M\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n b\u00fcnyesine al\u0131nd\u0131. Ayr\u0131ca ihracat\u00e7\u0131lar\u0131 kredi, finansman ve vergi konular\u0131nda desteklediler. \u0130hracat d\u00f6vizlerini k\u0131saca \u2018vergi iadesi\u2019 denilen bir sistemle Hazine taraf\u0131ndan primle desteklediler. Sonradan \u201chayali ihracata\u201d d\u00f6n\u00fc\u015fen bu yeni sistem, \u00e7ok yararl\u0131 oldu ve bir s\u00fcre sonrada kald\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n Keza, T\u00fcrkiye\u2019nin Rodos Adas\u0131 kadar olan turizminin yatak kapasitesini artt\u0131rmak i\u00e7in de Kalk\u0131nma Bankas\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile turizm<\/a> kredilerine y\u00fczde 90\u2019lara kadar te\u015fvikler verildi. Bug\u00fcnlerde milyona ula\u015fan turizm sekt\u00f6r\u00fc yatak kapasitesi o g\u00fcnlerin yat\u0131r\u0131m ve te\u015fvik politikas\u0131n\u0131n sonucudur. Turizmde bu y\u0131l\u0131n d\u00f6viz geliri hedefi 50 milyar dolar ve gelecekte 100 milyar dolard\u0131r. B\u00f6ylece d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 ve cari a\u00e7\u0131k iyile\u015ftirildi.<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak 1983-1987 y\u0131llar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin ekonomik parametrelerinin (milli gelir, ticaret ve d\u00f6viz dengeleri) h\u0131zla ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde iyile\u015fti\u011fi y\u0131llar oldu. Umar\u0131z son uygulama talimat\u0131 ile T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n \u2018\u0130hracat\u00e7\u0131 Ad\u0131m\u0131\u2019 da b\u00f6ylesine sonu\u00e7lar olu\u015fturur.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n<\/p><\/div>\n![\"\"](\"https:\/\/i.ekonomim.com\/storage\/files\/images\/2023\/10\/13\/ekran-alintisi-oowe.jpg\")
<\/p>\n