Kamuoyu taraf\u0131ndan yeterince anla\u015f\u0131lmayan bir konu merkez bankalar\u0131n\u0131n enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in neden faiz art\u0131rd\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/strong> Merkez bankalar\u0131n\u0131n faiz oranlar\u0131n\u0131 art\u0131rarak hedefledi\u011fi i\u00e7 talebi bask\u0131layarak arz fazlas\u0131 yaratmak ve dolay\u0131s\u0131yla fiyat art\u0131\u015f\u0131n\u0131 kontrol etmektir.<\/p>\n Ancak y\u00fcksek faiz d\u00f6nemi sanc\u0131l\u0131 bir yeniden dengelenmeyi i\u00e7erir.<\/strong> Bunu en \u00e7ok hisseden de genellikle d\u00fc\u015f\u00fck ve orta gelirli hane halk\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin g\u00fcnl\u00fck veya zorunlu harcamalar\u0131n\u0131 kredi kart\u0131 ile \u00e7eviren vatanda\u015flar, azalan finansman imk\u00e2nlar\u0131 sonras\u0131nda kemer s\u0131kmak zorunda kal\u0131r. Yava\u015flayan i\u00e7 talep, istihdam imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 azaltarak \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 veya i\u015f arayanlar\u0131 olumsuz etkiler.<\/p>\n Bu hafta \u00e7ar\u015famba g\u00fcn\u00fc Fed Ba\u015fkan\u0131 Powell, yapt\u0131\u011f\u0131 bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda, bu sorunun cevab\u0131n\u0131 \u00e7ok g\u00fczel a\u00e7\u0131klad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir kefeye enflasyonu, bir kefeye de enflasyonla m\u00fccadeleyi koyarsak; enflasyonun hane halk\u0131 \u00fczerindeki etkileri \u00e7ok daha ezicidir.<\/p>\n D\u00fc\u015f\u00fck ve orta gelirli ailelerin harcama sepeti i\u00e7erisinde g\u0131da, bar\u0131nma, ula\u015f\u0131m ve giyim gibi temel ihtiya\u00e7lar toplam gelirin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kapsar. Enflasyon, fiyatlar\u0131 h\u0131zla yukar\u0131 iterek hane halk\u0131n\u0131n sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcn\u00fc eritir. T\u00dc\u0130K’in 2021 y\u0131l\u0131 gelirini referans ald\u0131\u011f\u0131 verilere g\u00f6re n\u00fcfusun %75’ine konut masraflar\u0131 y\u00fck getiriyor, %65’i y\u0131pranm\u0131\u015f\/eskimi\u015f mobilyalar\u0131n\u0131 yenileyemiyor, %60’\u0131 evden uzakta 1 hafta tatil yapam\u0131yor. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n referans d\u00f6nemi 2021 y\u0131l\u0131, yani 2022 itibar\u0131yla rekor k\u0131ran enflasyonla ya\u015fanan yoksulluk \u00e7ok daha y\u00fcksek olmu\u015ftur.<\/p>\n D\u00fc\u015f\u00fck b\u00fcy\u00fcme, d\u00fc\u015f\u00fck istihdam kapasitesi demektir. Bunun en g\u00fczel \u00f6rne\u011fi de T\u00fcrkiye\u2019nin kendi ekonomik tarihinde sakl\u0131d\u0131r. Son 50 y\u0131ll\u0131k d\u00f6neme bakacak olursak, T\u00fcrkiye\u2019de enflasyonun akran \u00fclkelere g\u00f6re daha y\u00fcksek, b\u00fcy\u00fcme performans\u0131n\u0131n ise daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n Y\u00fcksek enflasyon d\u00f6neminin getirdi\u011fi ekonomi<\/a> b\u00fcy\u00fcmede kartlar, k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00fcmenin lehine da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fck ve orta gelirlinin pastadan ald\u0131\u011f\u0131 pay k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcrken, s\u0131n\u0131rl\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da ki\u015finin kazanc\u0131 daha da artar. T\u00fcrkiye\u2019de 2018 sonras\u0131nda ya\u015fanan budur. T\u00dc\u0130K\u2019in Gelir ve Ya\u015fam Ko\u015fullar\u0131 ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re, 2022 y\u0131l\u0131nda ayl\u0131k 2.070TL’nin alt\u0131nda kalan yoksul say\u0131s\u0131 24,5 milyon ki\u015fi. Bir ba\u015fka ifadeyle \u00fclkede ya\u015fayan her 10 ki\u015fiden 3’\u00fc yoksul. S\u0131f\u0131ra yakla\u015ft\u0131k\u00e7a adil payla\u015f\u0131m\u0131, 1\u2019e yakla\u015ft\u0131k\u00e7a adaletsizli\u011fi g\u00f6steren Gini katsay\u0131s\u0131 da T\u00fcrkiye\u2019de gelir adaletinin h\u0131zla bozuldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n \u00d6ncelikle merkez bankalar\u0131n\u0131n etkin ve g\u00fcvenilir olmas\u0131 gerekir. Para politikas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra finansal, mali ve yap\u0131sal politikalar\u0131n da s\u00fcreci desteklemesi gerekir. Etkin ve koordineli bir politika seti hem faiz<\/a> art\u0131\u015f miktar\u0131n\u0131 hem de y\u00fcksek faiz d\u00f6nemini k\u0131salt\u0131r. Ayr\u0131ca \u015funu da belirtmekte fayda var; yeterli mali imk\u00e2n\u0131 olan devletler, dezavantajl\u0131 ailelere koruma \u015femsiyesi a\u00e7arak bu s\u00fcre\u00e7ten en az etkilenmelerine yard\u0131mc\u0131 olabilir. \u00d6te yandan bu politikalar\u0131n uygulanamamas\u0131 s\u00fcre\u00e7te ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa veya faiz oranlar\u0131n\u0131n \u00e7ok daha uzun s\u00fcre, \u00e7ok daha y\u00fcksek oranlarda seyretmesine sebep olabilir.<\/p>\n<\/p><\/div>\nPeki, bu ac\u0131 re\u00e7eteye ra\u011fmen merkez bankalar\u0131 neden faiz art\u0131r\u0131r?<\/strong><\/h2>\n
![\"\"](\"https:\/\/i.ekonomim.com\/storage\/files\/images\/2023\/09\/21\/burcu-aydin-tablo-z3vw.jpg\")
<\/p>\nEnflasyon, hane halk\u0131n\u0131 yoksulla\u015ft\u0131r\u0131r<\/strong><\/h2>\n
Y\u00fcksek enflasyon riskleri art\u0131r\u0131r, ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi ve istihdam imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7eker<\/strong><\/h2>\n
Y\u00fcksek enflasyon y\u00fcksek gelir adaletsizli\u011fini getirir<\/strong><\/h2>\n
Enflasyonla m\u00fccadele etkin bir politika seti gerektirir<\/strong><\/h2>\n