[ad_1]
\n<\/p>\n
06.Eyl\u00fcl.2023 \u00c7ar\u015famba g\u00fcn\u00fc uzun zamand\u0131r bekledi\u011fimiz, h\u00fck\u00fcmetin yeni ekonomi<\/a> y\u00f6netiminin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde rasyonelle\u015fme ad\u0131mlar\u0131 e\u015fli\u011finde gelecek \u00fc\u00e7 y\u0131l\u0131n hedeflerini bar\u0131nd\u0131ran Orta Vadeli Program (OVP) kar\u015f\u0131lad\u0131k.<\/p>\n \u00d6ncesinde ise a\u00e7\u0131klanan Enflasyon verileri ile \u015fa\u015f\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir hafta oldu bu hafta.<\/p>\n TU\u0130K A\u011fustos 2023 enflasyonu T\u00dcFE % 9,09 olarak a\u00e7\u0131klan\u0131nca, Para Politikas\u0131 Kurulu (PPK) faiz<\/a> karar\u0131 sonras\u0131 ikinci pozitif \u015foku ya\u015fam\u0131\u015f olduk. Piyasa beklentisinin % 6,5 etraf\u0131nda gezindi\u011fi T\u00dcFE\u2019nin % 9,09 ile ENAG enflasyonunun bile \u00fczerinde olmas\u0131 normalle\u015fmenin TU\u0130K\u2019e de sirayet etmi\u015f olabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bir his verdi bana.<\/p>\n \u0130kinci ay \u00fcst \u00fcste (Temmuz: % 9,49, A\u011fustos % 9,09) % 9 \u00fczerinde enflasyon a\u00e7\u0131klanmas\u0131 normalle\u015fme mi yoksa OVP hedefinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen % 33\u2019l\u00fck 2024 y\u0131l sonu enflasyon hedefine ula\u015fmak i\u00e7in baz etkisinden yararlanmak ad\u0131na bir \u2018Yarat\u0131c\u0131 Muhasebe\u2019 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 m\u0131 bize zaman g\u00f6sterecek. \u00c7\u00fcnk\u00fc May\u0131s 2024 muhtemelen enflasyonun en y\u00fcksek seviyesini % 74 civar\u0131nda g\u00f6rece\u011fimiz ay olacak. Sonras\u0131nda enflasyonun bu kadar h\u0131zl\u0131 gerilemesi ve % 33\u2019e gelmesi i\u00e7in ciddi bir baz etkisi yard\u0131m\u0131 gerekecek.<\/p>\n Beni yine de bunun bir normalle\u015fme ad\u0131m\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, d\u00fc\u015f\u00fcnmek istiyorum.<\/p>\n Orta Vadeli Programa geldi\u011fimizde OVP\u2019nin Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 K\u00fclliyesi\u2019nde Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n himayesinde toplumun geni\u015f kesimini temsil eden temsilciler \u00f6n\u00fcnde a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n verdi\u011fi iki temel mesaj var.<\/p>\n Birincisi; a\u00e7\u0131klanan OVP sunumuna Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Liderli\u011finde h\u00fck\u00fcmetin tam kadro kat\u0131l\u0131m\u0131, a\u00e7\u0131klanan program\u0131n arkas\u0131nda duruldu\u011funu g\u00f6stermek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli.<\/p>\n \u0130kincisi; sunuma her kesimden geni\u015f kat\u0131l\u0131m, toplumsal bir mutabakat ile OVP\u2019e destek verildi\u011fini temsil ediyor.<\/p>\n Bu mesajlar \u00e7ok net. Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n haf\u0131zas\u0131nda hala Naci A\u011fbal\u2019\u0131n g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 \u015fok iyi bilindi\u011fi i\u00e7in i\u00e7eriye verilecek mesajdan daha \u00e7ok d\u0131\u015far\u0131s\u0131 hedeflenmi\u015f gibi.<\/p>\n OVP\u2019de \u00fc\u00e7 temel politika arac\u0131; Mali Disiplinin Sa\u011flanmas\u0131, Para Politikas\u0131 ve Yap\u0131sal D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm olarak planlanm\u0131\u015f. Hemen belirtelim, son derece do\u011fru alanlar.<\/p>\n Do\u011fru ellerde do\u011fru i\u015fleyen bir para politikas\u0131na ihtiya\u00e7 var. Para Politikas\u0131n\u0131n temel belirleyicisi olan Merkez Bankas\u0131n\u0131n Ba\u015fkan\u0131 ve Para Politikas\u0131 \u00dcyelerinin yetkinlikleri konusunda kimsenin \u015f\u00fcphesi yok. Fakat burada esas rol belirleyici siyaset. Siyasetin kendilerine ne kadarl\u0131k bir alan verece\u011fi belirli de\u011fil. Her ne kadar verilen mesaj bu deste\u011fin verilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde olsa da yine de yap\u0131sal reformlar kapsam\u0131nda kurumlar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayacak hukuki \u00e7er\u00e7eve var olsayd\u0131 \u00e7izilmek istenen imajdan \u00e7ok daha olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Maalesef Kurumlar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 konusu husus yap\u0131sal reformlarda g\u00f6z\u00fcme \u00e7arpmad\u0131.<\/p>\n Mali Disiplin kapsam\u0131ndan deprem harcamalar\u0131n\u0131n hari\u00e7 tutulmas\u0131 do\u011fal. Fakat burada beklentim ayr\u0131 bir deprem b\u00fct\u00e7esi olu\u015fturulmas\u0131 ve merkezi b\u00fct\u00e7eden ayr\u0131 tutulmas\u0131 idi. Bu \u00f6nerilmemi\u015f. 2024 y\u0131l\u0131 yerel se\u00e7imlerin de oldu\u011fu bir y\u0131l olaca\u011f\u0131 i\u00e7in Kamu Harcamalar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 deprem harcamalar\u0131 i\u00e7erisine yedirilebilir mi sorusunu bana sordurdu. Genel B\u00fct\u00e7eden ayr\u0131 bir Deprem B\u00fct\u00e7esi hesap verebilirlik ve \u015feffafl\u0131k ad\u0131na \u00e7ok \u00f6nemli bir ad\u0131m olurdu. Depremin \u00fclke ekonomisine maliyetinin 100 milyar Dolar\u0131n \u00fcst\u00fcnde oldu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, ayr\u0131 bir b\u00fct\u00e7e i\u00e7erisinde de\u011ferlendirilmesi fazlas\u0131yla gerekli. Belki bu dikkate al\u0131n\u0131r.<\/p>\n Yap\u0131sal D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm kapsam\u0131nda \u00f6zellikle yap\u0131sal reformlarda s\u0131ralanan bir\u00e7ok husus zaten halihaz\u0131rda h\u00fck\u00fcmetin ya Yat\u0131r\u0131m Ortam\u0131 \u0130yile\u015ftirme Koordinasyon Kurulu kapsam\u0131nda irdelenen ya da Kalk\u0131nma Planlar\u0131 i\u00e7erisinde yer alan konular. Reformdan ziyade eylem planlar\u0131. Bence Orta Vadeli Program\u0131n en zay\u0131f y\u00f6n\u00fc yap\u0131sal reformlar k\u0131sm\u0131. En az\u0131ndan benim Yap\u0131sal Reform ad\u0131na anlad\u0131klar\u0131m bunlar de\u011fil.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin b\u00fcy\u00fcmeye katk\u0131s\u0131 olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131 olan tar\u0131m\u0131n nas\u0131l daha fazla katk\u0131 sa\u011flayabilece\u011fine ya da katma de\u011ferli tar\u0131msal \u00fcretim i\u00e7in nas\u0131l bir yol izlenece\u011fine, tar\u0131msal \u00fcretim arz\u0131n\u0131n nas\u0131l art\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 gibi konulara \u00e7ok daha fazla de\u011finilmesini beklerdim. Yine benzer \u015fekilde art\u0131k bar\u0131nma sorununa d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olan kira sorunun yap\u0131sal olarak nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fine ili\u015fkin \u00f6neri de bildik. Kamu \u0130hale Kanunu\u2019nun AB Kamu \u0130hale Kanunu ile tam uyumlu hale getirilmesi \u00f6nemli bir yap\u0131sal reform olabilirdi. Bu \u0131skalanm\u0131\u015f.<\/p>\n Fakat buna kar\u015f\u0131l\u0131k tar\u0131mda teknolojinin kullan\u0131m\u0131, tar\u0131m<\/a> alanlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131, tar\u0131msal faaliyetlerde dijital uygulamalar\u0131n kullan\u0131m\u0131na yap\u0131lan at\u0131flar de\u011ferli ve do\u011fru tespitler. Planl\u0131 tar\u0131msal \u00fcretim konusu \u00f6teden beri \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken ve \u00e7ok ihmal edilmi\u015f bir alan iken bu kez OVP i\u00e7erisinde kendine yer bulmu\u015f. Bence bu \u00e7ok \u00f6nemli.<\/p>\n OVP i\u00e7erisinde \u00f6ncelikli reform alanlar\u0131na y\u00f6nelik d\u00fczenlemeler k\u0131sm\u0131 san\u0131r\u0131m hemen hemen t\u00fcm kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 memnun edecek bir \u00e7er\u00e7evede haz\u0131rlanm\u0131\u015f. Her kat\u0131l\u0131mc\u0131 yap\u0131sal reformlar ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131ndaki 7 maddede kendinden bir \u015feyler bulabilmi\u015ftir.<\/p>\n 2024-2026 D\u00f6nemi OVP\u2019n\u0131 di\u011fer OVP\u2019lardan ay\u0131ran temel fark bir takvime sahip olmas\u0131. Takvim \u00e7ok anla\u015f\u0131labilir de\u011fil gibi geldi bana. Eyleme ba\u015flama ve eylemin tahmini biti\u015f s\u00fcresi verilseydi eylemlerin denetimi \u00e7ok daha kolay olabilirdi. Bu \u015fekliyle ucu a\u00e7\u0131k b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f. Sanki ele\u015ftirildi\u011fi i\u00e7in son anda bir takvim konulmu\u015f gibi duruyor.<\/p>\n Rakamsal beklentiler genel olarak piyasa beklentileri ile uyumlu konulmu\u015f. Fakat OVP i\u00e7erisinde ciddi izaha muhta\u00e7 alanlar var.<\/p>\n Bunlardan en temeli b\u00fcy\u00fcme konusu.<\/p>\n 2023 b\u00fcy\u00fcmesi % 4,4 olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f. Bu rakam ger\u00e7ek\u00e7i. Zaten y\u0131l sonuna da pek bir \u015fey kalmad\u0131.<\/p>\n 2024 y\u0131l\u0131 i\u00e7in % 4, 2025 i\u00e7in % 4,5, 2026 i\u00e7in ise % 5 lik b\u00fcy\u00fcmeler makul gibi g\u00f6z\u00fckse de 3 y\u0131l\u0131n ortalamas\u0131nda % 4,5 b\u00fcy\u00fcme hedeflenmi\u015f bir T\u00fcrkiye Ekonomisi var. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k enflasyon 2024 i\u00e7in %33, 2025 i\u00e7in %15,2, 2026 i\u00e7in %8,5 olarak tahmin edilmi\u015f. Enflasyondaki d\u00fc\u015fmeye bak\u0131nca s\u0131k\u0131 para politikas\u0131n\u0131n devam edece\u011fi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Fakat kurda 2024 y\u0131l\u0131nda 2023 y\u0131l sonuna g\u00f6re art\u0131\u015f\u0131n yakla\u015f\u0131k %44 olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fken ve T\u00fcrkiye\u2019de enflasyona do\u011frudan katk\u0131n\u0131n kurdan gelen ge\u00e7i\u015fkenlik oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi hala ortada dururken nas\u0131l enflasyonun % 33\u2019e inece\u011fi konusu kafamda soru i\u015fareti yarat\u0131yor.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin bir di\u011fer ger\u00e7e\u011fi b\u00fcy\u00fcme kompozisyonunda hanehalk\u0131 t\u00fcketiminin ald\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek pay. Bir taraftan s\u0131k\u0131 para politikas\u0131 uygulanaca\u011f\u0131 hem metin i\u00e7erisinde vurgulanm\u0131\u015f hem de hedeflere konulmu\u015fken beklenti hanehalk\u0131 t\u00fcketimde sert d\u00fc\u015f\u00fc\u015f (10,9\u2019dan 3,5\u2019a). Y\u00fcksek b\u00fcy\u00fcme i\u00e7in ihracat\u0131n katk\u0131s\u0131na ihtiya\u00e7 var. \u0130hracat\u0131n yap\u0131s\u0131 da belli. Bunu de\u011fi\u015ftirmek \u00e7ok kolay de\u011fil. \u00dcstelik d\u0131\u015f talep ko\u015fullar\u0131 daral\u0131rken, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte korumac\u0131l\u0131k ve b\u00f6lgesel i\u015fbirlikleri artarken ihracat\u0131n nas\u0131l art\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 konusu ciddi izaha muhta\u00e7. Hedeflerde g\u00f6z\u00fcken turizm<\/a> gelirlerindeki beklenti \u00e7\u0131tas\u0131 y\u00fcksek tutulmu\u015f.<\/p>\n Burada dikkat \u00e7eken di\u011fer bir husus ise b\u00fcy\u00fcme \u00fc\u00e7 y\u0131l ortalamas\u0131nda %4,5 olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fken ve OVP\u2019de 2023 y\u0131l\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fc %4,4 b\u00fcy\u00fcme ile cari i\u015flemler dengesinin 42,5 milyar Dolar a\u00e7\u0131k verece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen T\u00fcrkiye\u2019nin ayn\u0131 b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131 ile cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l 2024,2025 ve 2026 da azaltaca\u011f\u0131 konusu. Ham petrol<\/a> fiyatlar\u0131 da \u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca hemen hemen bug\u00fcnk\u00fc seviye ile ayn\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f. Cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n mevcut ko\u015fullar ayn\u0131 iken kademeli olarak azalaca\u011f\u0131na ili\u015fkin \u00f6ng\u00f6r\u00fc bana ger\u00e7ek\u00e7i gelmedi.<\/p>\n Zaten b\u00fcy\u00fcmeden taviz vermeden enflasyonu a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekece\u011fiz denildi\u011finde program\u0131n ger\u00e7ekle\u015fme ihtimali benim a\u00e7\u0131mdan epey azald\u0131.<\/p>\n \u00d6zetle yeni OVP herkesi memnun etmeye \u00e7al\u0131\u015fan, d\u0131\u015far\u0131ya da olumlu mesajlar veren, hedeflerin nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fi konusunda kafalarda soru i\u015fareti yaratan bir yap\u0131da.<\/p>\n Umar\u0131m yeni OVP, T\u00fcrkiye\u2019yi bamba\u015fka bir ekonomik ortama ta\u015f\u0131r.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n<\/p><\/div>\n