![\"\"](\"https:\/\/i.ekonomim.com\/storage\/files\/images\/2022\/07\/22\/sans-lZSB.jpg\")
<\/p>\n
Ekonomist Ali A\u011fao\u011flu ve gazeteci Hakan G\u00fclda\u011f bu hafta \u015eans Sohbetleri\u2019nde b\u00fcy\u00fcme ve enflasyonu ele ald\u0131. \u0130kili, i\u00e7 taleple b\u00fcy\u00fcmenin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde faiz ve kur seviyeleriyle ekonomiyi nas\u0131l etkileyece\u011fini masaya yat\u0131rd\u0131, duayen iktisat\u00e7\u0131 Ege Cansen’in “KKM’nin Merkez Bankas\u0131’na maliyeti s\u0131f\u0131rd\u0131r” tart\u0131\u015fmas\u0131na kat\u0131ld\u0131. A\u011fao\u011flu “Teknik olarak, piyasaya inan\u0131lmaz bir likidite s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bir zarar yok dedi\u011finiz \u015fey, \u00e7ok net bir zarard\u0131r. Bunu zarar olarak g\u00f6stermeyen MB hepimizin cebinden enflasyon olarak al\u0131yor ve al\u0131m g\u00fcc\u00fcm\u00fcz d\u00fc\u015f\u00fcyor. Muhasebede zarar yazm\u0131yor olmas\u0131 hepimizin fakirle\u015fti\u011fi ger\u00e7e\u011fini de\u011fi\u015ftirmiyor. 70 milyar dolar art\u0131 rezervimiz olmas\u0131 gerekirdi aksi halde. \u00d6teleyerek \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz sorunu daha da b\u00fcy\u00fctt\u00fck” dedi. G\u00fclda\u011f ise “Benim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm iktisat\u00e7\u0131larla finans\u00e7\u0131lar\u0131n bak\u0131\u015flar\u0131 farkl\u0131 konuya. Bildi\u011fim ise KKM ile sistemin yap\u0131s\u0131 biraz daha bozuldu. Toparlanmas\u0131 zor olacak” de\u011ferlendirmesini yapt\u0131.<\/em><\/p>\n G\u00fclda\u011f<\/strong>: \u0130TO a\u011fustos enflasyonu y\u00fczde 8,8 geldi. T\u00dc\u0130K taraf\u0131nda beklenti y\u00fczde 7 civar\u0131nda \u015fekilleniyor. Hem y\u0131ll\u0131k y\u00fczde 3,8’lik b\u00fcy\u00fcme, hem de ilk \u00e7eyre\u011fe g\u00f6re y\u00fczde 3,5’lik b\u00fcy\u00fcme beklentilerin \u00fczerinde. T\u00fcketim yine lokomotif…<\/p>\n A\u011fao\u011flu<\/strong>: \u0130\u00e7 talep kaynakl\u0131 b\u00fcy\u00fcme asl\u0131nda enflasyon endi\u015fesine dayan\u0131yor. \u00d6ne \u00e7ekilmi\u015f talepten kaynaklan\u0131yor. \u0130\u015fin k\u00f6t\u00fc taraf\u0131 enflasyon kendi kendini besleyen bir s\u00fcre\u00e7 haline geldi. Son \u0130TO enflasyon verisinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz hikaye tamamen bundan kaynaklan\u0131yor.<\/p>\n G\u00fclda\u011f<\/strong>: Yeni ekonomi<\/a> y\u00f6netimi ekonomiyi haydi so\u011futmaya demeyeyim ama kesinlikle \u0131s\u0131tmamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Zorunlu s\u0131k\u0131la\u015fma uyguluyor. ‘Aman d\u00f6vize ka\u00e7\u0131\u015f olmas\u0131n’ diye. Ama g\u00f6r\u00fcnen KKM d\u00f6n\u00fc\u015flerinde yat\u0131r\u0131mc\u0131lar k\u0131smen de olsa d\u00f6vize ge\u00e7ti. Merkez Bankas\u0131 rezervlerinin ge\u00e7en hafta 5 milyardan fazla azalmas\u0131nda etkili oldu.<\/p>\n A\u011fao\u011flu: <\/strong>Enflasyonla m\u00fccadeledeki sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmayan y\u00f6ntemler ve getirilen k\u0131s\u0131tlar d\u00f6n\u00fcp dola\u015f\u0131yor \u00fcretim taraf\u0131n\u0131 olumsuz etkiliyor.<\/p>\n G\u00fclda\u011f:<\/strong> \u00d6demeler dengesinde s\u0131k\u0131nt\u0131 s\u00fcr\u00fcyor. Bu da \u015firketlerin finansmana eri\u015fiminde fren etkisi yap\u0131yor.<\/p>\n A\u011fao\u011flu<\/strong>: \u00dcretim taraf\u0131 hem finansmana eri\u015femiyor hem de h\u0131zl\u0131 gelen talebe yeti\u015femiyor. Bu da kendi i\u00e7inde enflasyon do\u011furuyor. Teorik olarak i\u00e7 talep b\u00fcy\u00fcmeyi destekliyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ama i\u00e7 taleple b\u00fcy\u00fcme bizim ba\u015f\u0131m\u0131zda enflasyon gibi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir belaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Bunun olumsuz etkilerini \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde daha \u00e7ok hissedece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n G\u00fclda\u011f:<\/strong> \u0130SO’nun a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 ihracat iklim endeksi negatifte. Keza imalat endeksi de 49’a indi. D\u0131\u015f talep zaten s\u0131n\u0131rl\u0131, i\u00e7 talep de t\u00fcketici kredileri bask\u0131lanarak k\u0131s\u0131lacaksa, b\u00fcy\u00fcme ikinci yar\u0131da g\u00f6rece yava\u015flayacak. Buna ra\u011fmen enflasyon da y\u00fcksek kalacak. Bu da Merkez Bankas\u0131’n\u0131 faiz art\u0131rmaya zorlayacak. Y\u00fcksek enflasyonda kurlar\u0131, 750 baz puan art\u0131\u015fa ra\u011fmen gelinen seviyede tutmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Kurlar y\u00fckseldik\u00e7e de enflasyonla m\u00fccadele zora giriyor.<\/p>\n A\u011fao\u011flu<\/strong>: Zaten bu enflasyonun bir k\u0131sm\u0131 kurdan geldi. B\u00fcy\u00fcme ile ilgili endi\u015felerin artmas\u0131n\u0131n bir sebebi de bu. Son gelen enflasyon oran\u0131ndan sonra, daha \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131m hesaba g\u00f6re, kur seviyesi \u00e7ok daha yukar\u0131 gidiyor.<\/p>\n G\u00fclda\u011f<\/strong>: 36 civar\u0131 demi\u015ftin.<\/p>\n A\u011fao\u011flu<\/strong>: Bu da yeni bir kur riski olu\u015fturuyor. Hepsi birlikte yat\u0131r\u0131m ve \u00fcretim taraf\u0131n\u0131 vuruyor. Hem yeni yat\u0131r\u0131m yap\u0131lmas\u0131na ket vuruyor, hem de finansman s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 nedeniyle cari \u00fcretim kapasitesinin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 azalt\u0131yor.<\/p>\n G\u00fclda\u011f<\/strong>: \u00d6zellikle d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u00e7eyrekte yava\u015flama iyice hissedilebilir. Otomobil piyasas\u0131 dahil, bir durgunla\u015fma e\u011filimi var. Perakende de tablo durgunla\u015fma y\u00f6n\u00fcnde de\u011fi\u015fiyor. Veriler ve reel sekt\u00f6rdeki e\u011filimler, son d\u00f6nemde piyasada olu\u015fan hayli iyimser havay\u0131 pek destekliyor gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n A\u011fao\u011flu<\/strong>: Ben de geli\u015fmelerin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde b\u00fcy\u00fcmeyi olumsuz etkileyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen taraftay\u0131m.<\/p>\n G\u00fclda\u011f<\/strong>: Kur korumal\u0131 mevduat yat\u0131r\u0131m g\u00fcndeminin hatta ekonomi g\u00fcndeminin tepesinde kalmaya devam ediyor. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm m\u00fcthi\u015f bir faiz yar\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7mad\u0131. Nisandaki oranlar dahi yok. Bu arada, bir de nur topu gibi bir tart\u0131\u015fmam\u0131z oldu. KKM’nin Merkez Bankas\u0131’na maliyeti var m\u0131, yok mu diye…<\/p>\n A\u011fao\u011flu<\/strong>: Olay\u0131n ne oldu\u011fundan ba\u015flayal\u0131m. KKM nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor? Kur \u015fu anda 26,5 diyelim. Siz bug\u00fcn d\u00f6vizinizi 26,5\u2019tan 3 ayl\u0131\u011f\u0131na bankaya sat\u0131yorsunuz, banka Merkez Bankas\u0131\u2019na sat\u0131yor. Banka size kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda y\u00fczde 40 faiz veriyor. 3 ay sonra vadesi doldu\u011funda e\u011fer y\u00fczde 40\u2019la ba\u011flanm\u0131\u015f olan mevduat\u0131n\u0131z\u0131n toplam rakam\u0131 o g\u00fcnk\u00fc kur seviyesinin alt\u0131ndaysa aradaki fark\u0131 MB size \u00f6d\u00fcyor. \u00dczerindeyse yani kur d\u00fc\u015f\u00fck kald\u0131ysa Merkez Bankas\u0131 kimseye bir \u015fey \u00f6demiyor.<\/p>\n G\u00fclda\u011f<\/strong>: O zaman Ege Cansen hocam\u0131z gibi iktisat\u00e7\u0131lar ‘KKM’nin Merkez Bankas\u0131’na maliyeti s\u0131f\u0131rd\u0131r’ demekte hakl\u0131…<\/p>\n A\u011fao\u011flu<\/strong>: Normal ko\u015fullar alt\u0131nda KKM e\u011fer ger\u00e7ekten amac\u0131na uygun kullan\u0131lm\u0131\u015f olsayd\u0131; rezerv art\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015f olsayd\u0131, bu durumda MB sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vizi tutacakt\u0131. Kur da y\u00fckseldi\u011fi i\u00e7in, kendi de\u011ferleme fark\u0131yla rahatl\u0131kla KKM\u2019deki kur fark\u0131n\u0131 \u00f6deyebilir hale gelecekti. Ama bizde \u00f6yle olmuyor. Ge\u00e7en hafta 5,3 milyar dolar sat\u0131ld\u0131.<\/p>\n G\u00fclda\u011f:<\/strong> Onun bir k\u0131sm\u0131, ihracat\u00e7\u0131n\u0131n Merkez Bankas\u0131’na d\u00f6vizini zorunlu y\u00fczde 40 sat\u0131\u015f\u0131ndan kaynaklan\u0131yordur hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz. 3-5 milyar dolar sat\u0131ld\u0131 diye kurlar durmaz.<\/p>\n A\u011fao\u011flu:<\/strong> As\u0131l \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 KKM d\u00f6n\u00fc\u015fleri i\u00e7in bankalara sa\u011flanan d\u00f6viz. Ba\u015fka bir yerden ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 Merkez Bankas\u0131, piyasaya satt\u0131. Bunu hep yapt\u0131k. 120 milyar dolarl\u0131k KKM\u2019nin her gelen 1 dolar\u0131 piyasaya sat\u0131lm\u0131\u015f durumda nerdeyse. 50 milyar dolarla ba\u015flanan rezerv hesab\u0131 bug\u00fcn 65 milyar dolar eksiye gelmezdi. Merkez Bankas\u0131 \u2018para basarak\u2019 aradaki fark\u0131 kendi bilan\u00e7osundan bir \u015fekilde verdi. 26 liradan ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z 29 liraya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda aradaki faiz<\/a> fark\u0131 kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 zaman Merkez Bankas\u0131, 26\u2019dan ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 26\u2019dan piyasaya sat\u0131yor. 29\u2019a \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda aradaki fark\u0131 bir yerden yarat\u0131p vermesi laz\u0131m. Teknik olarak, piyasaya inan\u0131lmaz bir likidite boca etmi\u015f oluyorsunuz. Bir zarar yok dedi\u011finiz \u015fey, \u00e7ok net bir zarard\u0131r. Piyasaya fazla kaynak aktard\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in bu bize enflasyon olarak geri d\u00f6n\u00fcyor. Bunu zarar olarak g\u00f6stermeyen Merkez Bankas\u0131 hepimizin cebinden enflasyon olarak al\u0131yor ve al\u0131m g\u00fcc\u00fcm\u00fcz d\u00fc\u015f\u00fcyor. \u00c7ok tart\u0131\u015f\u0131lacak bir taraf\u0131 yok. Muhasebede zarar yazm\u0131yor olmas\u0131 hepimizin fakirle\u015fti\u011fi ger\u00e7e\u011fini de\u011fi\u015ftirmiyor. 70 milyar dolar art\u0131 rezervimiz olmas\u0131 gerekirdi aksi halde. \u00d6teleyerek \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz sorunu daha da b\u00fcy\u00fctt\u00fck.<\/p>\n G\u00fclda\u011f<\/strong>: G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm iktisat\u00e7\u0131larla finans\u00e7\u0131lar\u0131n bak\u0131\u015flar\u0131 farkl\u0131 konuya. Bildi\u011fim ise KKM ile sistemin yap\u0131s\u0131 biraz daha bozuldu. Toparlanmas\u0131 zor olacak.<\/p>\n G\u00fclda\u011f<\/strong>: Enflasyon y\u00fckselmeye devam ederken ve de kurlar \u00fczerinde bask\u0131 artarken borsa<\/a> nas\u0131l bir performans g\u00f6sterir?<\/p>\n A\u011fao\u011flu<\/strong>: Borsada daha \u00f6nceki 3,20 dolar<\/a> endeks tahminim devam ediyor oraya gelmedik. Kur taraf\u0131ndaki olas\u0131 hareketler nedeniyle nominal TL baz\u0131nda \u00e7ok daha y\u00fcksek endeksler g\u00f6rebiliriz.<\/p>\n G\u00fclda\u011f<\/strong>: Y\u00fcksek enflasyon da borsay\u0131 cazip k\u0131lm\u0131yor mu?<\/p>\n A\u011fao\u011flu<\/strong>: Enflasyon piyasaya yeni al\u0131c\u0131 getirir, ister istemez bu \u015firketlerin gelirleri de yukar\u0131 \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 i\u00e7in yeni fiyatlamalar\u0131 konu\u015fuyor olabiliriz. Ancak 3,2 dolar seviyesi hala da kritik bariyer. G\u00fclda\u011f: \u015eu i\u015fi tam bir anlatsana neden kritik? A\u011fao\u011flu: TL baz\u0131nda y\u00fcksek olabilir ama borsada \u015fu anda oldu\u011fumuz yer 2,99 dolar. Bu y\u00fckseklik kurdaki art\u0131\u015flar reel anlamda de\u011feri yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir tart\u0131\u015fma var. Nominal TL baz\u0131nda endeks yukar\u0131 \u00e7\u0131kmaya devam ediyor olabilir ama benim i\u00e7in borsa rekor k\u0131rd\u0131 denince ben hep 5,1 dolar\u0131 ge\u00e7ti mi diyorum. O zaman rekor olur. Enflasyon borsa i\u00e7in iyi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ama ger\u00e7ek bir iyilik de\u011fil. Reel anlamda getiri sa\u011flaman\u0131n zor haline geldi\u011fi seviyelerdeyiz. Piyasa profesyonelleri arkada\u015flar\u0131mdan ald\u0131\u011f\u0131m bilgiyi payla\u015fay\u0131m: Borsa fiyatlamalarla, birle\u015fme ve sat\u0131n alma fiyatlamalar\u0131 aras\u0131ndaki fark hayli a\u00e7\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015f. Bu \u015fu demek; sat\u0131n almalar halen daha 8-9 y\u0131ll\u0131k getiriyle hesaplan\u0131rken, borsa 12-13 ile hesaplan\u0131yor. Bu fark\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 \u015funu getirir; borsadaki fi yatlar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi \u00e7ok m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil tersine ger\u00e7ek ilgi g\u00f6ren sat\u0131n almalar, 8 diyelim, borsa da 12 de y\u0131ll\u0131k kazanc\u0131na denk fiyatlamalarla al\u0131n\u0131p sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 var sayal\u0131m. Buradaki 8 -12\u2019ye \u00e7\u0131km\u0131yor. Ger\u00e7ekten paray\u0131 \u015firketi sat\u0131n almak i\u00e7in \u00f6deyenler, 12 y\u0131ll\u0131k getirisini \u00f6demiyorlar. 8 y\u0131ll\u0131k getirisini \u00f6d\u00fcyorlar. Borsadaki benzer \u015firketler 12 ile i\u015flem g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde sat\u0131lmaya aday bir \u015firket yukar\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 istese bile yukar\u0131 \u00e7\u0131km\u0131yor. Ne yap\u0131yor o zaman. Halka arz ediyor. Arz etti\u011finde 12 \u00e7arpanla pahal\u0131 sat\u0131yor. \u0130rrasyonel fiyatlamalar do\u011fru gidiyor. Borsa ad\u0131na risk ifade ediyor.<\/p>\n G\u00fclda\u011f<\/strong>: \u00c7in ekonomisinden \u00e7ok iyi haberler gelmiyor.<\/p>\n A\u011fao\u011flu<\/strong>: \u00c7in, emlak problemini \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in borsaya ciddi yasaklar getirdi. Do\u011frudan m\u00fcdahaleler ile d\u00fczenlemeler yap\u0131yorlar.<\/p>\n G\u00fclda\u011f<\/strong>: Bu \u00f6nlemler \u00c7in’i h\u0131zla toparlar m\u0131?<\/p>\n A\u011fao\u011flu<\/strong>: Emin de\u011filim. Yuan\u0131n dolar kar\u015f\u0131s\u0131nda de\u011fer kaybediyor olmas\u0131ndan endi\u015fe edip zorunlu kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 200 baz puan indirdi. Kur y\u00fckselmesin diye…<\/p>\n G\u00fclda\u011f<\/strong>: \u00d6zellikle petrol\u00fc nas\u0131l etkiler?<\/p>\n A\u011fao\u011flu<\/strong>: Rusya ‘ekstra \u00fcretim yapmayaca\u011f\u0131m’ diyor. Suudi Arabistan da… \u00dclkeler \u00fcst\u00fc manip\u00fclasyon s\u00fcr\u00fcyor, petrol<\/a> fiyatlar\u0131 da y\u00fcksek kalmaya devam ediyor.<\/p>\n G\u00fclda\u011f<\/strong>: Fed taraf\u0131nda bir faiz art\u0131\u015f\u0131 gelirse…<\/p>\n A\u011fao\u011flu<\/strong>: Bu ay Fed\u2019den bir faiz art\u0131\u015f\u0131 beklemiyorum. ABD 10 y\u0131ll\u0131klar\u0131 geriledi. O da yeni bir art\u0131\u015f\u0131 gelmeyece\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n G\u00fclda\u011f<\/strong>: Kas\u0131mda art\u0131\u015f gelir deniyordu ama o ihtimal de y\u00fczde 30’a d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n A\u011fao\u011flu<\/strong>: Faizler y\u00fcksek kalmaya devam edecek bu da emtia taraf\u0131ndaki bask\u0131y\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecek. De\u011ferli metallerde de bundan g\u00f6rece olumsuz etkilenmeye devam edecekler. Petrolde 86,60 seviyesi \u00fczeri yukar\u0131 gitme ihtimalini art\u0131racak bir seviye. 1,947 dolar seviyesinden kapan\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece alt\u0131nda geri \u00e7ekilme beklerim. 24,75 seviyesi alt\u0131ndaki bir g\u00fcm\u00fc\u015f kapan\u0131\u015f\u0131 da y\u00fckseli\u015fin s\u0131n\u0131rl\u0131 kalaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor bana.<\/p>\n<\/p><\/div>\nKKM’nin muhasebede zarar yazmamas\u0131 fakirle\u015fti\u011fimiz ger\u00e7e\u011fini de\u011fi\u015ftirmiyor<\/span><\/strong><\/h2>\n
Borsada 3.20 dolar kritik seviye<\/span><\/strong><\/h2>\n
Emtiada bask\u0131 var<\/span><\/strong><\/h2>\n