[ad_1]
\n<\/p>\n
Bu y\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda Tunus cumhurba\u015fkan\u0131 Kays Said \u015fu uyar\u0131da bulundu: Sahra alt\u0131 Afrika’dan gelen “d\u00fczensiz g\u00f6\u00e7men s\u00fcr\u00fcleri”, Arap \u00e7o\u011funlu\u011fun yerini alarak Tunus’un demografisini de\u011fi\u015ftirmeyi planl\u0131yorlard\u0131. Siyah Afrikal\u0131lar\u0131n “\u015fiddet, su\u00e7 ve kabul edilemez uygulamalar” getirdi\u011fini de s\u00f6zlerine ekledi.<\/p>\n
Asl\u0131nda bu tutumuyla Tunuslular\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a \u0131rk\u00e7\u0131 olmalar\u0131na izin verdi. Birdenbire pek \u00e7ok ki\u015fi, siyah insanlar i\u00e7in kelimenin tam anlam\u0131yla “k\u00f6le” anlam\u0131na gelen hakaretler de dahil olmak \u00fczere daha \u00f6nce tabu olan hakaretleri kullanmakta \u00f6zg\u00fcr hissetti.<\/p>\n
The Economist’in A\u011fustos ay\u0131nda sokakta r\u00f6portaj yapt\u0131\u011f\u0131 yerel halk\u0131n da \u00e7o\u011fu bu terimi kulland\u0131. Ba\u015fkent Tunus’ta mobilya tamircisi olan Nizar, “K\u00f6leler yerimizi al\u0131yor” dedi. “B\u00fct\u00fcn i\u015fleri onlar kap\u0131yor.\u201d Daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc, “\u0130\u00e7 \u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131yla balkonda durup alkol i\u00e7iyorlar.”<\/p>\n
\u00dclkeyi bir nefret dalgas\u0131 sard\u0131. Temmuz ay\u0131nda, Tunus’un ikinci b\u00fcy\u00fck \u015fehri Sfax’ta g\u00f6\u00e7menlerle \u00e7\u0131kan kavgada bir Arap \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fckten sonra, \u00e7eteler siyah Afrikal\u0131lar\u0131n kald\u0131\u011f\u0131 evleri ate\u015fe verdi, m\u00fclklerini kaybetmekten korkan ev sahipleri, siyahi kirac\u0131lar\u0131 tahliye etti. The Economist’in ziyareti s\u0131ras\u0131nda y\u00fczlerce Sahra alt\u0131ndan gelen siyahi g\u00f6\u00e7men \u015fehir merkezinde, korunmak i\u00e7in bir araya toplanm\u0131\u015f halde uyuyordu.<\/p>\n
Gineli ressam Muhammed, \u00e7eki\u00e7 darbesinden kaynaklanan yara izini i\u015faret ederek, “Kafama bak\u0131n” dedi. Ta\u015f ve gaz bombas\u0131 kullanan haydutlar taraf\u0131ndan evinden at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi; daha sonra polis onu yakalad\u0131 ve susuz \u00e7\u00f6le att\u0131. Pek \u00e7ok g\u00f6\u00e7men bu \u015fekilde \u00f6ld\u00fc ama Muhammed bir \u015fekilde Sfax’a geri d\u00f6nmeyi ba\u015fard\u0131. Avrupa’ya gitmek i\u00e7in can at\u0131yor.<\/p>\n
Ba\u015fkan\u0131n konu\u015fmas\u0131 tamamen uydurmayd\u0131. Tunus’un demografisini de\u011fi\u015ftirmeye y\u00f6nelik bir plan yok. Siyah Afrikal\u0131lar n\u00fcfusun \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor ve b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 \u00fclkeyi sadece bir ge\u00e7i\u015f yolu olarak kullan\u0131yor.\u00a0<\/p>\n
Konu\u015fmadan \u00f6nce Kays Said, ekonomik durumun k\u00f6t\u00fc olmas\u0131 nedeniyle pek sevilmiyordu. Fakat konu\u015fmadan sonra daha fazla destek kazanm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Anketler g\u00fcvenilmez ama Kas\u0131m ay\u0131ndaki bir anket ona %30’dan az destek verdi; Haziran ay\u0131ndaki farkl\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma ise %69’un kendisine oy verece\u011fini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n
Tunuslular\u0131 hayalet bir tehditten koruma s\u00f6z\u00fc vererek onlar\u0131 arkas\u0131nda toplad\u0131. Ayr\u0131ca \u00fclkedeki sorunlar\u0131n sorumlulu\u011funu da ba\u015fka y\u00f6ne \u00e7evirdi. Ekonomistler Tunus’taki enflasyonun b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde h\u00fck\u00fcmetten kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ancak Sfax’tan Mustafa, t\u00fcm ekme\u011fi yiyerek fiyatlar\u0131 y\u00fckselten siyahi halk\u0131 su\u00e7luyor. Bir sonraki se\u00e7imde Said’e oy vermeyi planl\u0131yor.<\/p>\n
Ba\u015fkan\u0131n nefret \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 ayn\u0131 zamanda dikkatleri, bas\u0131n\u0131 susturmak ve yarg\u0131y\u0131 tasfiye etmek gibi yapt\u0131\u011f\u0131 di\u011fer tart\u0131\u015fmal\u0131 \u015feylerden de uzakla\u015ft\u0131rd\u0131. Tunus daha korku dolu, daha az \u00f6zg\u00fcr ve daha yozla\u015fm\u0131\u015f bir hale geldi. Bir g\u00f6zlemci olan Uluslararas\u0131 \u015eeffafl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc taraf\u0131ndan derlenen Yolsuzluk Alg\u0131lama Endeksi’ndeki (CPI) puan\u0131, Said’in gen\u00e7 ve umut dolu demokrasiyi par\u00e7alamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 2021’den bu yana \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u00f6t\u00fcle\u015fti.<\/p>\n
Tunus k\u00fcresel bir e\u011filimi yans\u0131t\u0131yor: liderler giderek daha fazla milliyet\u00e7ili\u011fi g\u00fc\u00e7 toplamak ve onu k\u00f6t\u00fcye kullanmak i\u00e7in bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131yor. Milliyet\u00e7ilik bir zamanlar i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 s\u00f6m\u00fcrge imparatorluklar\u0131n\u0131 par\u00e7alaman\u0131n bir yoluyken, giderek h\u00fck\u00fcmet g\u00fcc\u00fc \u00fczerindeki me\u015fru k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 ortadan kald\u0131rman\u0131n bir arac\u0131 haline geliyor.<\/p>\n
Kontrol ve dengeden rahats\u0131z olan liderlerin bunlar\u0131 bir kenara atmak i\u00e7in bir bahaneye ihtiyac\u0131 var. Bas\u0131n\u0131 susturmak, mahkemeleri tasfiye etmek istediklerini itiraf edemiyorlar \u00e7\u00fcnk\u00fc kurallara uymay\u0131 s\u0131k\u0131c\u0131 buluyorlar ve ba\u015f\u0131bo\u015f bir otoriteyle y\u00f6netmeyi tercih ediyorlar. Bu y\u00fczden gazetecileri ve hakimleri hain olmakla, d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin ajan\u0131 olmakla su\u00e7luyorlar.<\/p>\n
Milliyet\u00e7ilik olumlu ya da olumsuz olabilir. Olumlu t\u00fcr\u00fc – ki\u015finin \u00fclkesine duydu\u011fu sevgi – iyilik i\u00e7in bir g\u00fc\u00e7 olabilir.<\/p>\n
Fakat tehlike, negatif milliyet\u00e7ili\u011fi benimsemeleridir: d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lere duyulan korku ve \u015f\u00fcphe. Bu d\u0131\u015far\u0131dan gelenler yabanc\u0131lar veya yerli az\u0131nl\u0131klar olabilir. Belki de bu paranoyak varyant derin bir i\u00e7g\u00fcd\u00fcye (ki\u015finin kabilesini koruma arzusu) dayand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in son derece etkilidir.<\/p>\n
\u0130nsanlar \u00fclkelerinin tehdit alt\u0131nda oldu\u011funu hissettiklerinde, bazen kahramanca onu savunmak i\u00e7in aya\u011fa kalkarlar. Vladimir Putin Ukrayna’y\u0131 i\u015fgal etti\u011finde Ukraynal\u0131lar ona direnmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck fedakarl\u0131klar yapt\u0131. Bu, aksi takdirde vasal bir devlet haline gelecek olan Ukrayna’ya fayda sa\u011flad\u0131. Bu ayn\u0131 zamanda Ukrayna Devlet Ba\u015fkan\u0131 Volodymyr Zelensky’nin anketlerdeki puanlar\u0131n\u0131 da art\u0131rd\u0131: \u0130nsanlar \u00fclkelerinin savunmas\u0131na liderlik eden adam\u0131n etraf\u0131nda topland\u0131lar.<\/p>\n
Ne yaz\u0131k ki, vicdans\u0131z liderler, insanlar\u0131 sahte tehditlere kar\u015f\u0131 koruma s\u00f6z\u00fc vererek bu \u015fekilde pop\u00fclerlik kazanabileceklerini ke\u015ffettiler.Putin, Ukrayna’ya y\u00f6nelik sebepsiz sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n asl\u0131nda Rusya’y\u0131 Bat\u0131 sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131ndan ve Ukraynal\u0131 Nazilerden korumakla ilgili oldu\u011funu iddia ediyor ve bir\u00e7ok Rus ona inan\u0131yor. Sava\u015f\u0131n Rusya’ya maliyeti kan, hazine ve uluslararas\u0131 tecrit olmas\u0131na ra\u011fmen, ba\u011f\u0131ms\u0131z anketler Putin’in sava\u015f\u0131 ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131ndan beri oy oran\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n
The Economist’in haberine g\u00f6re, paranoyak milliyet\u00e7ili\u011fin temel dezavantaj\u0131 a\u00e7\u0131k. \u0130ster Tunus’taki g\u00f6\u00e7menler, isterse topraklar\u0131na may\u0131n ekilen Ukraynal\u0131lar olsun, hedefleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan korkun\u00e7 bir durum. Rusya ya da \u00c7in ile s\u0131n\u0131r payla\u015fan herhangi bir \u00fclkenin de do\u011frulayabilece\u011fi gibi, paranoyak milliyet\u00e7i rejimlerin kom\u015fular\u0131n\u0131n gergin olmak i\u00e7in pek \u00e7ok nedeni var.<\/p>\n
Di\u011fer b\u00fcy\u00fck dezavantaj ise: Ba\u011fnazl\u0131\u011fa dayal\u0131 siyaset, k\u00f6t\u00fc y\u00f6netime ve yolsuzlu\u011fa kap\u0131 a\u00e7maktad\u0131r. Putin son yirmi y\u0131ld\u0131r milliyet\u00e7i propaganday\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131rken, yanda\u015flar\u0131 da Rusya’y\u0131 ya\u011fmal\u0131yor. Ve kesinlikle en u\u00e7 \u00f6rneklerden biri olmas\u0131na ra\u011fmen,bu konuda yaln\u0131z de\u011fil. Asl\u0131nda milliyet\u00e7ilik ile yolsuzluk aras\u0131nda a\u00e7\u0131k bir istatistiksel ili\u015fki vard\u0131r.<\/p>\n
The Economist, \u0130sve\u00e7’teki G\u00f6teborg \u00dcniversitesi’ne ba\u011fl\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015fu olan V-Dem Enstit\u00fcs\u00fc’n\u00fcn verilerini analiz etti. Her y\u0131l uzmanlardan d\u00fcnya h\u00fck\u00fcmetlerinin kendilerini se\u00e7menlere veya vatanda\u015flara nas\u0131l hakl\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 istiyor ve daha sonra bu sonu\u00e7larla bir \u00f6l\u00e7ek olu\u015fturuyor.\u00dclkeleri n\u00fcfusa g\u00f6re a\u011f\u0131rl\u0131kland\u0131rd\u0131ktan sonra, 2012 ile 2021 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda h\u00fck\u00fcmetlerin kendilerini hakl\u0131 \u00e7\u0131karmak i\u00e7in milliyet\u00e7ili\u011fe daha fazla ba\u011f\u0131ml\u0131 hale geldi\u011fini g\u00f6rd\u00fck.\u00a0<\/p>\n
Milliyet\u00e7ili\u011fe yap\u0131lan \u00e7a\u011fr\u0131lar etkilidir \u00e7\u00fcnk\u00fc anla\u015f\u0131lmas\u0131 kolayd\u0131r ve herhangi bir ge\u00e7im kayna\u011f\u0131 politika \u00f6nerisinden \u00e7ok daha duygusald\u0131r. “Bana oy verin, ben de okullarda giderek artan iyile\u015ftirmeler yapaca\u011f\u0131m” g\u00fczel ama s\u0131k\u0131c\u0131 bir slogan. Bunun yerine \u2018\u2019Yan\u0131m\u0131zdaki kabile bize sald\u0131r\u0131yor!” daha heyecan verici bir slogan.\u00a0<\/p>\n
D\u00fc\u015fman bir\u00e7ok bi\u00e7imde gelebilir. Tunus’ta oldu\u011fu gibi g\u00f6\u00e7menler olabilir. Veya jeopolitik bir rakip: \u00c7in ve Rus propagandas\u0131 s\u00fcrekli olarak Amerika’y\u0131 \u015feytanla\u015ft\u0131r\u0131yor. Veya bir az\u0131nl\u0131k inanc\u0131: Hindistan’\u0131n iktidar partisi, n\u00fcfusun %15’inden az\u0131n\u0131 olu\u015fturan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Hindu \u00e7o\u011funlu\u011fa olu\u015fturdu\u011fu, var olmayan bir tehdidi \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yor.<\/p>\n
Veya d\u00fc\u015fman k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fim olabilir. Pek \u00e7ok milliyet\u00e7i lider, insanlar\u0131 rahats\u0131z eden her t\u00fcrl\u00fc yeni toplumsal e\u011filimi yabanc\u0131 olarak nitelendiriyor. Liberal olmayan rejimler kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 de\u011ferleri yabanc\u0131 olarak tan\u0131mlamay\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirirler \u00e7\u00fcnk\u00fc bu onlar\u0131n neden hatal\u0131 olduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan daha kolayd\u0131r.<\/p>\n
Her milliyet\u00e7i lider benzersizdir ve hangilerinin kendi retori\u011fine inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek zordur. Her iki durumda da paranoyak milliyet\u00e7ilik onlara g\u00fc\u00e7 kazanma, onu peki\u015ftirme ve onu k\u00f6t\u00fcye kullanma ve bunu gizleme imkan\u0131 sa\u011fl\u0131yor.\u00a0<\/p>\n
Nikaragua’y\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Ba\u015fkan Daniel Ortega bir zamanlar devrimci bir Marksistti. 1979’da iktidara geldi ancak 1990’da se\u00e7imi kaybetti.
\u0130ktidar\u0131 yeniden kazanmaya ve elinde tutmaya kararl\u0131 olarak Marksizmini susturdu, Amerikan kar\u015f\u0131t\u0131 s\u00f6zleri art\u0131rd\u0131, 2006’da bir se\u00e7im kazand\u0131 ve o zamandan beri yava\u015f yava\u015f \u00fclkesindeki demokrasiyi bo\u011fuyor.<\/p>\n
\u00d6c\u00fc se\u00e7imi \u00e7ok ak\u0131ll\u0131ca. Amerika Birle\u015fik Devletleri k\u0131rk y\u0131l \u00f6nce ger\u00e7ekten de \u00fclkesindeki \u015fiddet yanl\u0131s\u0131 devrimcilere sponsor olmu\u015ftu. Bu tehdit \u00e7oktan ortadan kalkt\u0131 ama Ortega h\u00e2l\u00e2 rakiplerinin “Yankee imparatorlu\u011funun ajanlar\u0131” oldu\u011funu ve “Nikaragual\u0131 olmay\u0131 uzun zaman \u00f6nce b\u0131rakt\u0131klar\u0131n\u0131\u2019\u2019 iddia ediyor. \u015eubat ay\u0131nda 300’den fazla muhalifin vatanda\u015fl\u0131ktan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n
Eriksson’un senaryosunu takip eden Ortega, akrabalar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc pozisyonlara getirdi. Ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve muhtemelen halefi e\u015fi Rosario Murillo ve dokuz \u00e7ocu\u011fundan sekizi \u00fclkeyi y\u00f6netmelerine yard\u0131m ediyor.<\/p>\n
Ayn\u0131 zamanda ba\u015fkanl\u0131k dan\u0131\u015fman\u0131 olan o\u011fullar\u0131 Laureano, Nikaragua boyunca 50 milyar dolarl\u0131k bir kanal in\u015fa etmek i\u00e7in \u00c7inli bir firmayla yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri y\u00f6netti. Proje, doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k iddialar\u0131 \u00fczerine 2015 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u00f6kt\u00fc.<\/p>\n
Laureano ayn\u0131 zamanda bir opera sanat\u00e7\u0131s\u0131yd\u0131. Fakat b\u00fct\u00fcn opera hayranlar\u0131 onun yetene\u011fine ikna olmu\u015f de\u011fildi. Bir ele\u015ftirmen sesini “do\u011fum yapan bir ke\u00e7inin \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131na” benzetti. Ancak Nikaragual\u0131 vergi m\u00fckellefleri taraf\u0131ndan finanse edilen ve kendisinin y\u00f6netti\u011fi bir vakf\u0131n destekledi\u011fi operalarda d\u00fczenli olarak ba\u015frol oynad\u0131.<\/p>\n
Ortega ailesi ayn\u0131 zamanda Nikaragua’daki \u00f6nemli televizyon kanallar\u0131n\u0131 y\u00f6netiyor ve buda onlar\u0131n haberleri kendi lehlerine \u00e7evirmelerine olanak tan\u0131yor.Bunun yan\u0131nda ailenin enerjiden gayrimenkule kadar bir\u00e7ok farkl\u0131 sekt\u00f6rde toplam 22 \u015firketi kontrol etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Nikaragua, TI \u00f6l\u00e7e\u011finde 2012’ye g\u00f6re on puan daha fazla yolsuzlu\u011fa bula\u015fm\u0131\u015f durumda ve \u015fu anda Kongo’dan daha alt s\u0131rada yer al\u0131yor.<\/p>\n
Daha zengin, daha yerle\u015fik demokrasilerde de paranoyak milliyet\u00e7ilik,politak\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndakilerin daha h\u0131zl\u0131 dikkat \u00e7ekmesi, ulusal politikaya girmesi veya zirvede kalmas\u0131 i\u00e7in h\u0131zl\u0131 bir yol sunuyor. May\u0131s ay\u0131nda Macaristan’\u0131n ba\u015fbakan\u0131 Viktor Orban muhafazakar bir konferansta “Hepimiz sald\u0131r\u0131 alt\u0131nday\u0131z” iddias\u0131nda bulundu. Macarlar\u0131 kontrols\u00fcz g\u00f6\u00e7e, \u0130slam’a ve e\u015fcinsel haklar\u0131na kar\u015f\u0131 savunaca\u011f\u0131na s\u00f6z verdi. Kom\u015fu \u00fclkelerdekiler de dahil olmak \u00fczere t\u00fcm etnik Macarlar\u0131n birli\u011fini ilan etti. Onlara emekli maa\u015f\u0131 ba\u011flay\u0131p, Macaristan se\u00e7imlerinde oy kullanmalar\u0131na izin verdi. Onlarda Orban’a oy verme e\u011filimine girdi. B\u00f6ylece ate\u015flenen milliyet\u00e7ilik onun d\u00f6rt se\u00e7im kazanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldu.<\/p>\n