[ad_1]
\n<\/p>\n
T\u00fcrkiye Cumhuriyet Merkez Bankas\u0131 (TCMB) Para Politikas\u0131 Kurulu (PPK) toplant\u0131 \u00f6zetinde, “Enflasyon g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde belirgin iyile\u015fme sa\u011flanana kadar parasal s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rma gerekti\u011fi zamanda ve gerekti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde kademeli olarak g\u00fc\u00e7lendirilecektir” ifadesine yer verildi.<\/p>\n
TCMB’nin 24 A\u011fustos 2023 tarihli PPK toplant\u0131 \u00f6zetinde \u015f\u00f6yle denildi:<\/strong><\/p>\n “K\u00fcresel enflasyon yak\u0131n d\u00f6nemde gerileme g\u00f6sterirken, halen uzun d\u00f6nem ortalamalar\u0131n\u0131n ve merkez bankalar\u0131n\u0131n hedeflerinin \u00fczerinde seyretmektedir. Geli\u015fmi\u015f ekonomilerin t\u00fcketici enflasyonlar\u0131 bir \u00f6nceki PPK d\u00f6nemine g\u00f6re y\u00fczde 4,91 d\u00fczeyinden y\u00fczde 4,08 seviyesine gerilerken, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde t\u00fcketici enflasyonu, Rusya, T\u00fcrkiye, Hindistan gibi g\u00f6rece b\u00fcy\u00fck ekonomilerin etkisiyle, y\u00fczde 5,41 d\u00fczeyinden, y\u00fczde 5,84 d\u00fczeyine y\u00fckselmi\u015ftir. Son 10 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde ise ortalama enflasyon geli\u015fmi\u015f ekonomilerde y\u00fczde 2,2 ve geli\u015fmekte olan ekonomilerde y\u00fczde 5,6 seviyesinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Enflasyon, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde y\u00fczde 2; geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde ise ortalama y\u00fczde 3,5 olan hedef oranlar\u0131n belirgin olarak \u00fczerinde seyretmeye devam etmektedir. 2023 y\u0131l\u0131 son \u00e7eyrek ortalama y\u0131ll\u0131k enflasyonun geli\u015fmi\u015f ekonomilerde y\u00fczde 3,1, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde ise y\u00fczde 6,2 seviyesinde ger\u00e7ekle\u015fmesi beklenmektedir. Bir \u00f6nceki PPK d\u00f6nemine g\u00f6re \u00e7ekirdek enflasyon geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde y\u00fczde 5,02\u2019den y\u00fczde 4,74\u2019e gerilerken, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde ise y\u00fczde 6,03 d\u00fczeyinde yatay seyretmi\u015ftir. ABD ve Euro<\/a> B\u00f6lgesinde 2023 y\u0131l\u0131 son \u00e7eyrek ortalama y\u0131ll\u0131k enflasyon beklentisi s\u0131ras\u0131yla y\u00fczde 3,1 ve y\u00fczde 3,0 iken; \u00e7ekirdek enflasyon beklentisi s\u0131ras\u0131yla y\u00fczde 3,6 ve y\u00fczde 4,1 seviyesindedir.<\/p>\n Emtia fiyatlar\u0131 son d\u00f6nemde ba\u015fta petrol fiyatlar\u0131 olmak \u00fczere enerji<\/a> emtia fiyatlar\u0131 kaynakl\u0131 y\u00fckselmektedir. Emtia Fiyat Endeksinin mevcut seviyesi son on y\u0131l\u0131n ortalamas\u0131n\u0131n y\u00fczde 30,6 \u00fczerindedir. Endeks ge\u00e7en y\u0131l ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 en y\u00fcksek seviyeye g\u00f6re y\u00fczde 26,2 gerilemi\u015ftir. Benzer \u015fekilde ge\u00e7en y\u0131l ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 tepe noktas\u0131na g\u00f6re y\u00fczde 10,9 gerileme kaydeden Tar\u0131msal Emtia Fiyat Endeksi son on y\u0131l\u0131n ortalamas\u0131n\u0131n y\u00fczde 16,6 \u00fczerindedir. Bu durum, g\u0131dan\u0131n t\u00fcketici sepeti i\u00e7erisindeki y\u00fcksek pay\u0131 nedeniyle enflasyon \u00fczerinde halen etkili olmaktad\u0131r.<\/p>\n \u00c7ekirdek enflasyonun ve enflasyon beklentilerinin y\u00fcksek seviyeleri k\u00fcresel enflasyonun bir s\u00fcre daha merkez bankalar\u0131n\u0131n hedeflerinin \u00fczerinde seyretmeye devam edece\u011fini ima etmektedir. Bu nedenle, d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde merkez bankalar\u0131 parasal s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rma s\u00fcrecine devam etmektedir. Takip edilen 12 geli\u015fmi\u015f \u00fclke merkez bankas\u0131 son 18 ayda toplamda 138 toplant\u0131 yapm\u0131\u015f, bu toplant\u0131lar\u0131n 97 tanesinde politika faizleri art\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. (1) Ayn\u0131 d\u00f6nemde takip edilen 15 geli\u015fmekte olan \u00fclke merkez bankas\u0131 toplamda 205 toplant\u0131 yapm\u0131\u015f, bu toplant\u0131lar\u0131n 100 tanesinde politika faizleri art\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Uygulanan para politikas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 finansal ko\u015fullara da yans\u0131maya ba\u015flam\u0131\u015f ve merkez bankalar\u0131n\u0131n finansman ve kredi ko\u015fullar\u0131ndaki s\u0131k\u0131la\u015fmaya y\u00f6nelik vurgular\u0131 g\u00fc\u00e7lenmi\u015ftir. Bununla birlikte, enflasyonun artmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde faiz art\u0131r\u0131m d\u00f6ng\u00fclerine erken ve g\u00fc\u00e7l\u00fc ad\u0131mlarla ba\u015flayan ve kararl\u0131l\u0131kla uygulayan Brezilya ve \u015eili merkez bankalar\u0131, t\u00fcketici enflasyonunda meydana gelen d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ile faiz indirim s\u00fcre\u00e7lerine ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n, enflasyonun y\u00fcksek seviyeleri ve merkez bankalar\u0131n\u0131n politika ileti\u015fimleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, s\u00f6z konusu ekonomilerde parasal s\u0131k\u0131l\u0131\u011f\u0131n devam edece\u011fi beklenmektedir.<\/p>\n K\u00fcresel b\u00fcy\u00fcme g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndeki yatay seyre ra\u011fmen, g\u00f6rece g\u00fc\u00e7l\u00fc talep ve i\u015fg\u00fcc\u00fc piyasalar\u0131ndaki s\u0131k\u0131l\u0131k devam etmektedir. T\u00fcrkiye\u2019nin d\u0131\u015f ticaret ortaklar\u0131n\u0131n ihracat paylar\u0131yla a\u011f\u0131rl\u0131kland\u0131r\u0131lan k\u00fcresel b\u00fcy\u00fcme endeksi bir \u00f6nceki PPK toplant\u0131s\u0131 d\u00f6nemine k\u0131yasla olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131 bir d\u00fczeyde art\u0131\u015f kaydetmi\u015ftir. Endeksin 2023 y\u0131l\u0131 i\u00e7in tahmin edilen b\u00fcy\u00fcme oran\u0131 ocak ay\u0131ndaki dip seviyenin yakla\u015f\u0131k 0,5 puan \u00fczerinde y\u00fczde 1,8 d\u00fczeyindedir. Bununla birlikte, s\u00f6z konusu endeksin 2022 y\u0131l\u0131ndaki y\u00fczde 3,5 olan b\u00fcy\u00fcme oran\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019nin d\u0131\u015f talep g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde y\u0131ll\u0131k bazda kayda de\u011fer bir yava\u015flama g\u00f6zlenmektedir. K\u00fcresel PMI verilerinde haziran ay\u0131nda ya\u015fanan d\u00fc\u015f\u00fc\u015f e\u011filimi temmuz ay\u0131nda da devam etmi\u015ftir. Temmuz ay\u0131nda k\u00fcresel imalat sanayi PMI verisi bir \u00f6nceki aya ait 48,7 d\u00fczeyini korurken k\u00fcresel hizmetler PMI verisi 1,2 puan azalm\u0131\u015f ve 52,7 olarak ger\u00e7eklemi\u015ftir. B\u00f6ylece, k\u00fcresel bile\u015fik PMI g\u00f6stergesi temmuz ay\u0131nda bir \u00f6nceki aya k\u0131yasla 1 puan gerilemi\u015f ve 51,7 olmu\u015ftur. Temmuz ay\u0131nda hem geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin hem de geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin bile\u015fik PMI verilerinin geriledi\u011fi g\u00f6zlenmektedir. \u00c7in\u2019de bile\u015fik PMI g\u00f6stergesi temmuz ay\u0131nda gerileme e\u011filimini s\u00fcrd\u00fcrerek 0,7 puan d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve 51,9 d\u00fczeyinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. \u0130malat sekt\u00f6r\u00fc PMI verisi 1,3 puan azalarak 49,2 d\u00fczeyi ile e\u015fik de\u011ferinin alt\u0131na inerken hizmetler PMI verisi 54,1 d\u00fczeyinde nispeten yatay seyretmi\u015ftir. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6nemli ticaret ortaklar\u0131ndan Euro B\u00f6lgesine ait bile\u015fik PMI g\u00f6stergesindeki gerileme a\u011fustos ay\u0131nda da devam etmi\u015f ve s\u00f6z konusu g\u00f6sterge 1,6 puan azalarak 47 olmu\u015ftur. \u0130malat sekt\u00f6r\u00fc PMI g\u00f6stergesi a\u011fustos ay\u0131nda 1 puan y\u00fckselmesine ra\u011fmen 43,7 olan d\u00fczeyi ile salg\u0131n\u0131n ilk dalgas\u0131n\u0131n atlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n haziran ay\u0131ndan beri en d\u00fc\u015f\u00fck seviyelerinden birine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle hizmetler PMI g\u00f6stergesi a\u011fustos ay\u0131nda da gerilemeye devam etmi\u015f ve 2,6 puan azalarak 48,3 d\u00fczeyi ile e\u015fik de\u011ferinin alt\u0131na inmi\u015ftir.<\/p>\n Geli\u015fmekte olan \u00fclkelere y\u00f6nelen portf\u00f6y ak\u0131mlar\u0131 haziran ay\u0131nda, iyile\u015fen risk alg\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak devam etmi\u015ftir. 2023 y\u0131l\u0131 ilk yar\u0131s\u0131nda hisse senedi piyasalar\u0131na yakla\u015f\u0131k 54,2 milyar dolar fon giri\u015fi olurken, bor\u00e7 senetleri piyasalar\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 2,4 milyar dolar fon \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 olmu\u015ftur. Temmuz ay\u0131 ba\u015f\u0131ndan 11 A\u011fustos tarihine kadar 1,3 milyar dolar\u0131 hisse senedi piyasalar\u0131na olmak \u00fczere toplam 3 milyar dolar fon giri\u015fi olmu\u015ftur.<\/p>\n \u00dclkemizde y\u0131ll\u0131k enflasyon 2022 y\u0131l\u0131n\u0131n ekim ay\u0131nda ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 zirveye k\u0131yasla 37,7 puan gerilemekle birlikte tekrar art\u0131\u015f e\u011filimine girmi\u015ftir. T\u00fcketici fiyatlar\u0131 temmuz ay\u0131nda y\u00fczde 9,49 oran\u0131nda y\u00fckselmi\u015f, y\u0131ll\u0131k enflasyon y\u00fczde 9,62 puan art\u0131\u015fla y\u00fczde 47,83 seviyesinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Yak\u0131n d\u00f6neme ili\u015fkin g\u00f6stergeler enflasyonun ana e\u011filiminde y\u00fckseli\u015fin s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcne i\u015faret etmektedir. Bu geli\u015fmede yurt i\u00e7i talepteki g\u00fc\u00e7l\u00fc seyir, \u00fccret ve kur kaynakl\u0131 maliyet y\u00f6nl\u00fc bask\u0131lar, hizmet enflasyonundaki kat\u0131l\u0131k ve vergi d\u00fczenlemeleri belirleyici olmaktad\u0131r. D\u00f6viz kuru ve uluslararas\u0131 geli\u015fmeler sonucunda akaryak\u0131t fiyatlar\u0131nda art\u0131\u015f h\u0131z\u0131n\u0131n artmas\u0131 da do\u011frudan ve dolayl\u0131 kanallarla enflasyondaki y\u00fckseli\u015fe ilave etki yapm\u0131\u015f ve genele yay\u0131lmas\u0131na katk\u0131da bulunmu\u015ftur. Nitekim \u00f6nc\u00fc g\u00f6stergeler, temmuz ay\u0131n\u0131n ard\u0131ndan a\u011fustos ay\u0131nda da genele yay\u0131lan, y\u00fcksek fiyat art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fine i\u015faret etmektedir.<\/p>\n Alt gruplar\u0131n y\u0131ll\u0131k enflasyona katk\u0131lar\u0131, hizmet grubunda 15,00 puandan 17,85\u2019e (2,86 puan art\u0131\u015f); temel mal grubunda 10,49 puandan 12,95\u2019e (2,46 puan art\u0131\u015f); enerji grubunda -2,64 puandan -0,39\u2019a (2,25 puan art\u0131\u015f); g\u0131da ve alkols\u00fcz i\u00e7ecekler grubunda 13,56 puandan 15,27\u2019ye (1,71 puan art\u0131\u015f); alkol, t\u00fct\u00fcn ve alt\u0131n gruplar\u0131 toplam\u0131nda 1,81 puandan 2,15\u2019e (0,34 puan art\u0131\u015f) y\u00fckselmi\u015ftir.<\/p>\n G\u0131da ve alkols\u00fcz i\u00e7ecekler grubu fiyatlar\u0131 temmuz ay\u0131nda y\u00fczde 7,71 oran\u0131nda artm\u0131\u015f, y\u0131ll\u0131k enflasyon 6,80 puan y\u00fckselerek y\u00fczde 60,72 olmu\u015ftur. G\u0131dada fiyat art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n grup geneline yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 izlenmi\u015ftir. G\u0131da fiyatlar\u0131n\u0131n mevsimsellikten ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ayl\u0131k art\u0131\u015f oran\u0131 bir \u00f6nceki aya k\u0131yasla y\u00fckselirken, bu geli\u015fmede taze meyve ve sebze fiyatlar\u0131 etkili olmaya devam etmi\u015ftir. Di\u011fer i\u015flenmemi\u015f g\u0131dada k\u0131rm\u0131z\u0131 et, kuruyemi\u015f ve patates dikkat \u00e7eken kalemler olmu\u015ftur. \u0130\u015flenmi\u015f g\u0131da fiyatlar\u0131 ayl\u0131k bazda y\u00fczde 6,08 oran\u0131nda y\u00fckselmi\u015ftir. Ekmek ve tah\u0131llar kalemi bu art\u0131\u015fta \u00f6ne \u00e7\u0131karken, ya\u015f \u00e7ay al\u0131m fiyatlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7ay fiyatlar\u0131 y\u00fckselmeye devam etmi\u015ftir. Son aylarda d\u00fc\u015f\u00fc\u015f g\u00f6zlenen s\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnlerinde bu d\u00f6nemde yeniden fiyat art\u0131\u015f\u0131 izlenmi\u015ftir.<\/p>\n Enerji fiyatlar\u0131 temmuz ay\u0131nda y\u00fczde 12,73 oran\u0131nda artm\u0131\u015f, grup y\u0131ll\u0131k enflasyonu 13,66 puan y\u00fckselerek y\u00fczde -2,86 olmu\u015ftur. Enerji grubu ayl\u0131k enflasyonunu fiyat\u0131 y\u00fczde 29,04 oran\u0131nda y\u00fckselen akaryak\u0131t kalemi s\u00fcr\u00fcklemi\u015ftir. Uluslararas\u0131 ham petrol fiyatlar\u0131 ve d\u00f6viz kuru geli\u015fmeleriyle birlikte \u00d6TV d\u00fczenlemesi akaryak\u0131t fiyatlar\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc art\u0131\u015f\u0131 beraberinde getirmi\u015ftir. Akaryak\u0131t fiyatlar\u0131 may\u0131s ay\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndan bir \u00f6nceki PPK toplant\u0131s\u0131na kadar y\u00fczde 57,35 artarken, bu d\u00f6nemden 23 A\u011fustos tarihine kadar ilave olarak y\u00fczde 14,34 daha y\u00fckselmi\u015ftir. Akaryak\u0131t fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f do\u011frudan etkisinin yan\u0131 s\u0131ra ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k maliyetleri \u00fczerinden dolayl\u0131 olarak da t\u00fcketici enflasyonunu olumsuz etkilemektedir.<\/p>\n Hizmet fiyatlar\u0131 temmuz ay\u0131nda y\u00fczde 9,81 oran\u0131nda y\u00fckselmi\u015f, grup y\u0131ll\u0131k enflasyonu 10,20 puan art\u0131\u015fla y\u00fczde 69,65 olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. G\u00fc\u00e7l\u00fc fiyat art\u0131\u015flar\u0131 grup geneline yay\u0131l\u0131rken y\u0131ll\u0131k enflasyon t\u00fcm alt gruplarda y\u00fckselmi\u015ftir. Temmuz ay\u0131nda asgari \u00fccret d\u00fczenlemesi ve g\u0131da fiyatlar\u0131nda s\u00fcregelen olumsuz g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra g\u00fc\u00e7l\u00fc turizm talebi sonucunda lokanta-otel alt grubunda fiyatlar y\u00fczde 11,92 oran\u0131nda art\u0131\u015f kaydetmi\u015ftir. Asgari \u00fccret art\u0131\u015f\u0131 ve kur geli\u015fmelerine ba\u011fl\u0131 olarak di\u011fer hizmetler alt grubunda fiyatlar y\u00fczde 10,27 oran\u0131nda y\u00fckselmi\u015ftir. Di\u011fer hizmetler alt grubunda ki\u015fisel ula\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131n\u0131n bak\u0131m ve onar\u0131m\u0131 ile sa\u011fl\u0131k hizmetleri \u00f6ne \u00e7\u0131kan kalemler olmu\u015ftur. Akaryak\u0131t fiyatlar\u0131ndaki belirgin art\u0131\u015flar ula\u015ft\u0131rma hizmetlerini olumsuz etkilemi\u015f ve alt grup fiyatlar\u0131 y\u00fczde 10,03 oran\u0131nda y\u00fckselmi\u015ftir. Kira alt grubunda ayl\u0131k art\u0131\u015f temmuz ay\u0131nda bir miktar daha g\u00fc\u00e7 kazanm\u0131\u015f ve y\u00fczde 7,67 seviyesinde \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Haberle\u015fme hizmetlerinde fiyat art\u0131\u015f\u0131 y\u00fczde 3,74 ile di\u011fer alt gruplara k\u0131yasla daha s\u0131n\u0131rl\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n Temel mal fiyatlar\u0131 temmuz ay\u0131nda y\u00fczde 9,40 oran\u0131nda y\u00fckselmi\u015f, grup y\u0131ll\u0131k enflasyonu 7,56 puan art\u0131\u015fla y\u00fczde 44,25 olmu\u015ftur. Temmuz ay\u0131nda y\u0131ll\u0131k enflasyon dayan\u0131kl\u0131 mallarda daha belirgin olmak \u00fczere t\u00fcm alt gruplarda y\u00fckselmi\u015ftir. T\u00fcrk liras\u0131ndaki de\u011fer kayb\u0131, vergi ve \u00fccret art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra canl\u0131 talep ko\u015fullar\u0131n\u0131 takiben dayan\u0131kl\u0131 mal (alt\u0131n hari\u00e7) alt grubunda ayl\u0131k fiyat art\u0131\u015f\u0131 y\u00fczde 12,49 ile \u00f6nceki aya k\u0131yasla g\u00fc\u00e7lenmi\u015f, bu geli\u015fmede temmuz ay\u0131nda da otomobil \u00f6ne \u00e7\u0131kan kalem olmu\u015ftur. Benzer e\u011filim di\u011fer temel mallarda da g\u00f6zlenmi\u015f, genele yay\u0131lan art\u0131\u015flar neticesinde alt grup fiyatlar\u0131 y\u00fczde 8,73 oran\u0131nda y\u00fckselmi\u015ftir.<\/p>\n Alkoll\u00fc i\u00e7ecekler ve t\u00fct\u00fcn \u00fcr\u00fcnleri grubunda fiyatlar y\u00fczde 11,17 oran\u0131nda y\u00fckselmi\u015f, bu grupta y\u0131ll\u0131k enflasyon 5,68 puan art\u0131\u015fla y\u00fczde 46,58 olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu geli\u015fmede, vergi ayarlamalar\u0131 belirleyici olmu\u015ftur. Y\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen \u00fcretici fiyatlar\u0131 art\u0131\u015f\u0131n\u0131n maktu ve asgari maktu vergilere yans\u0131t\u0131lmas\u0131na ek olarak KDV art\u0131\u015f\u0131 grup genelinde fiyatlar\u0131 yukar\u0131ya \u00e7ekmi\u015ftir.<\/p>\n Enflasyonun ana e\u011filimi temmuz ay\u0131nda belirgin bir \u015fekilde y\u00fckselmi\u015ftir. Mevsimsellikten ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ayl\u0131k art\u0131\u015flar B ve C g\u00f6stergelerinde bir \u00f6nceki aya k\u0131yasla \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde y\u00fckselirken, bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcm alternatif \u00e7ekirdek enflasyon g\u00f6stergeleri taraf\u0131ndan da teyit edilmektedir. Mevsimsellikten ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f B ve C endekslerinin \u00fc\u00e7 ayl\u0131k ortalama art\u0131\u015flar\u0131 2022 y\u0131l\u0131n\u0131n \u015fubat ay\u0131nda s\u0131ras\u0131yla y\u00fczde 8,8 ve y\u00fczde 8,4 ile en y\u00fcksek noktas\u0131na \u00e7\u0131karken, 2023 y\u0131l\u0131 temmuz ay\u0131 itibar\u0131yla y\u00fczde 5,1 ve y\u00fczde 5,7 seviyelerinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Temmuz ay\u0131nda B ve C endeksinin mevsimsellikten ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f art\u0131\u015f oranlar\u0131 s\u0131ras\u0131yla y\u00fczde 9,2 ve y\u00fczde 9,8 olarak \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (\u00f6nceki ay y\u00fczde 3,2 ve y\u00fczde 3,6).<\/p>\n \u00d6nc\u00fc g\u00f6stergeler talep, \u00fccret, d\u00f6viz kuru, vergiler ve bozulan fiyatlama davran\u0131\u015flar\u0131 kanallar\u0131yla olu\u015fan y\u00fcksek ayl\u0131k fiyat art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n a\u011fustos ay\u0131nda da devam edece\u011fine i\u015faret etmektedir. Buna ba\u011fl\u0131 olarak, y\u0131ll\u0131k enflasyonun da \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde y\u00fckselece\u011fi tahmin edilmektedir.<\/p>\n Y\u0131l\u0131n ikinci \u00e7eyre\u011fine ili\u015fkin veriler, iktisadi faaliyetin \u00f6zellikle i\u00e7 talep kaynakl\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc seyrini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc teyit etmektedir. Haziran ay\u0131nda perakende sat\u0131\u015f hacim endeksi y\u0131ll\u0131k bazda y\u00fczde 23,2 oran\u0131nda y\u00fckselerek art\u0131\u015f e\u011filimini s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f, \u00e7eyreklik bazda art\u0131\u015f ise y\u00fczde 5,2 oran\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Kartla yap\u0131lan harcamalardaki art\u0131\u015f e\u011filimi temmuz ay\u0131nda da devam etmi\u015f, mevsimsellikten ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olarak yerli kartlarla yap\u0131lan harcamalar ayl\u0131k bazda y\u00fczde 12 oran\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir art\u0131\u015f ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. \u0130malat sanayi firmalar\u0131n\u0131n temmuz ay\u0131ndaki kay\u0131tl\u0131 sipari\u015flerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda i\u00e7 piyasa sipari\u015flerinin y\u0131ll\u0131k bazda 8,4 puan ile kuvvetli art\u0131\u015f kaydetti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6nc\u00fc g\u00f6stergeler i\u00e7 piyasa sipari\u015flerindeki canl\u0131 seyrin a\u011fustos ay\u0131nda g\u00fcc\u00fcn\u00fc korudu\u011funa i\u015faret etmektedir. Firma g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri ise y\u00fcksek oranl\u0131 fiyat art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n da etkisiyle sekt\u00f6rel d\u00fczeyde s\u0131n\u0131rl\u0131 ivme kay\u0131plar\u0131na i\u015faret etmektedir.<\/p>\n Haziran ay\u0131nda sanayi \u00fcretim endeksi, mevsim ve takvim etkilerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olarak ayl\u0131k bazda y\u00fczde 1,6 oran\u0131nda artm\u0131\u015f, \u00e7eyreklik bazda ise y\u00fczde 2,3 oran\u0131nda y\u00fckselerek deprem kaynakl\u0131 \u00fcretim kay\u0131plar\u0131n\u0131n telafi edildi\u011fine i\u015faret etmi\u015ftir. Benzer \u015fekilde, temmuz ay\u0131nda mevsimsellikten ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olarak imalat sanayi kapasite kullan\u0131m oran\u0131, ayl\u0131k bazda 0,3 puan artarak son on ay\u0131n en y\u00fcksek seviyesi olan y\u00fczde 76,9 seviyesinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. A\u011fustos ay\u0131na ili\u015fkin \u00f6nc\u00fc g\u00f6stergeler de imalat sanayine ili\u015fkin s\u00f6z konusu g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcne i\u015faret etmektedir. G\u00fcncel veriler, deprem b\u00f6lgesinde ekonomik faaliyetin beklenenden h\u0131zl\u0131 toparlanmas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesiyle afet kaynakl\u0131 daralman\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde telafi edildi\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n Haziran ay\u0131 itibar\u0131yla mevsimsellikten ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f istihdam \u00e7eyreklik bazda y\u00fczde 0,5 oran\u0131nda artarak 31,5 milyon seviyesinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve afet \u00f6ncesindeki ortalama \u00e7eyreklik istihdam seviyesini de a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemde i\u015fg\u00fcc\u00fcne kat\u0131l\u0131m oran\u0131 y\u00fczde 53,4 seviyesinde yatay seyretmi\u015f, i\u015fsizlik oran\u0131 ise 0,3 puan azalarak y\u00fczde 9,7 oran\u0131 ile 2014 y\u0131l\u0131n\u0131n ikinci \u00e7eyre\u011finden bu yana en d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeye gerilemi\u015ftir. Y\u00fcksek frekansl\u0131 veriler i\u015fg\u00fcc\u00fc piyasas\u0131nda talebin g\u00fcc\u00fcn\u00fc korudu\u011funa i\u015faret etmektedir.<\/p>\n Haziran ay\u0131nda y\u0131ll\u0131kland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f cari i\u015flemler a\u00e7\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131ndaki iyile\u015fmeye paralel olarak \u00f6nceki aydaki seviyesine k\u0131yasla 3,3 milyar dolar d\u00fc\u015f\u00fc\u015fle 56,5 milyar dolara gerilemi\u015ftir. Bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f hizmetler dengesindeki g\u00fc\u00e7l\u00fc seyir ve \u00f6nceki seneye k\u0131yasla enerji fiyatlar\u0131nda s\u00fcregelen gerilemeye ek olarak haziran ay\u0131nda ithalatta g\u00f6zlenen kayda de\u011fer d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn etkisiyle ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Haziran ay\u0131 itibar\u0131yla y\u0131ll\u0131kland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olarak \u00f6demeler dengesi tan\u0131ml\u0131 d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 \u00f6nceki y\u0131l\u0131n ayn\u0131 d\u00f6nemindeki seviyesine g\u00f6re 42,5 milyar dolar artarak 99,3 milyar dolara y\u00fckselmi\u015ftir. Ayn\u0131 d\u00f6nemde y\u0131ll\u0131kland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f hizmetler fazlas\u0131 9,6 milyar dolar artarak 51,9 milyar dolara \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Parasal ko\u015fullar\u0131n ve beklentilerin etkisiyle artan alt\u0131n ithalat\u0131 cari a\u00e7\u0131ktaki art\u0131\u015fta \u00f6nemli rol oynamaktad\u0131r. Temmuz ay\u0131 ge\u00e7ici d\u0131\u015f ticaret verilerine g\u00f6re y\u0131l\u0131n ilk yedi ay\u0131nda alt\u0131n ithalat\u0131 bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n ayn\u0131 d\u00f6nemine k\u0131yasla 12,5 milyar dolar art\u0131\u015fla 19,4 milyar dolar seviyesinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. 2023 y\u0131l\u0131nda cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n seyri \u00fczerinde kritik \u00f6neme sahip olan alt\u0131n ithalat\u0131n\u0131n art\u0131\u015f h\u0131z\u0131n\u0131 azaltmaya y\u00f6nelik al\u0131nan tedbirlerin etkisi yak\u0131ndan takip edilmektedir. Yurt i\u00e7i talepteki g\u00fc\u00e7l\u00fc seyir t\u00fcketim mallar\u0131 ithalat\u0131 kanal\u0131yla cari i\u015flemler a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131c\u0131 etkide bulunmaktad\u0131r. Temmuz ay\u0131na ili\u015fkin ge\u00e7ici d\u0131\u015f ticaret verileri ihracat\u0131n bayram tatili kaynakl\u0131 olarak teslimatlar\u0131n \u00f6ne \u00e7ekilmesi nedeniyle temmuz ay\u0131nda geriledi\u011fine i\u015faret ederken, ithalat taraf\u0131nda t\u00fcketim mallar\u0131 ithalat\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere t\u00fcm alt mal gruplar\u0131 baz\u0131nda haziran ay\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015flerinin \u00fczerinde art\u0131\u015flar kaydedildi\u011fini g\u00f6stermektedir. \u00d6te yandan a\u011fustos i\u00e7in y\u00fcksek frekansl\u0131 veriler mevsimsellikten ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olarak ihracatta toparlanmaya kar\u015f\u0131l\u0131k, ithalatta nispeten yatay seyrin korundu\u011funu ima etmektedir.<\/p>\n Beklentilerin \u00fczerinde ve y\u0131l geneline yay\u0131lm\u0131\u015f seyreden turizm gelirleri cari dengeye katk\u0131 sunmaya devam etmektedir. Seyahat gelirleri y\u0131l\u0131n ilk alt\u0131 ay\u0131nda bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n ayn\u0131 d\u00f6nemine g\u00f6re 3,3 milyar dolar artarak 18,9 milyar dolar seviyesine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Yabanc\u0131 ziyaret\u00e7i say\u0131lar\u0131 da benzer \u015fekilde y\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n ayn\u0131 d\u00f6nemine g\u00f6re y\u00fczde 22,9 oran\u0131nda artarak 18,8 milyon ki\u015fi seviyesinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n 2022 y\u0131l\u0131n\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren gerileyen k\u00fcresel emtia fiyatlar\u0131 girdi fiyat\u0131 kanal\u0131yla t\u00fcketici enflasyonundaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc desteklerken, son d\u00f6nemde enerji alt grubunda fiyat art\u0131\u015flar\u0131 dikkat \u00e7ekmektedir. Enerji alt grubundaki fiyat art\u0131\u015flar\u0131 ham petrol ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmam\u0131\u015f, propan ve b\u00fctan ile k\u00f6m\u00fcr kalemlerinde de izlenmi\u015ftir. Enerji alt grubu d\u0131\u015fland\u0131\u011f\u0131nda uluslararas\u0131 emtia fiyatlar\u0131 temmuz ay\u0131nda yatay seyrederken genel endeks y\u00fczde 4,41 oran\u0131nda art\u0131\u015f kaydetmi\u015ftir. Bu d\u00f6nemde, d\u00f6viz kuru ve i\u015fg\u00fcc\u00fc maliyetindeki art\u0131\u015flar \u00fcretici fiyatlar\u0131 \u00fczerinde bask\u0131 olu\u015fturan temel unsurlar olmu\u015ftur.<\/p>\n Yurt i\u00e7i \u00fcretici fiyatlar\u0131 ayl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 y\u00fczde 8,23 ile \u00f6nceki aya k\u0131yasla y\u00fckselmi\u015f, y\u0131ll\u0131k \u00fcretici enflasyonu 4,08 puan art\u0131\u015fla y\u00fczde 44,50 olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu d\u00f6nemde, sermaye (y\u00fczde 11,67), dayan\u0131kl\u0131 t\u00fcketim (y\u00fczde 10,37) ve ara mallar\u0131 (y\u00fczde 8,93) y\u00fcksek ayl\u0131k fiyat art\u0131\u015flar\u0131 ile \u00f6ne \u00e7\u0131kan alt gruplar olmu\u015ftur.<\/p>\n A\u011fustos ay\u0131nda k\u00fcresel arz zincirindeki bask\u0131lara dair g\u00f6stergeler \u0131l\u0131ml\u0131 seyrini korurken uluslararas\u0131 ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k maliyetlerinde art\u0131\u015f izlenmektedir. K\u00fcresel Arz Zinciri Bask\u0131 Endeksi temmuz ay\u0131nda da tarihsel ortalamas\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k bir standart sapma alt\u0131nda de\u011fer alm\u0131\u015ft\u0131r. A\u011fustos ay\u0131nda enerji hari\u00e7 emtia fiyatlar\u0131 bir miktar gerilerken, enerji alt grubundaki art\u0131\u015flar, temmuz ay\u0131na benzer \u015fekilde, genel endeksi yukar\u0131ya \u00e7ekmektedir.<\/p>\n 2023 y\u0131l\u0131 temmuz ay\u0131nda asgari \u00fccrette yap\u0131lan g\u00fcncellemeye memur ve kamu i\u015f\u00e7i \u00fccretlerindeki d\u00fczenlemelerin e\u015flik etmesi ve \u00fccretlerdeki art\u0131\u015f\u0131n genele yay\u0131lmas\u0131 sonucu y\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda enflasyon \u00fczerinde ba\u015fta maliyet kanall\u0131 etkiler olmak \u00fczere yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc bask\u0131lar\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n T\u00fcrk liras\u0131ndaki de\u011fer kayb\u0131n\u0131n, \u00fccretlerde genele yay\u0131lan art\u0131\u015f\u0131n ve vergi d\u00fczenlemelerinin yak\u0131n d\u00f6nemde enflasyon \u00fczerinde maliyet y\u00f6nl\u00fc bask\u0131 olu\u015fturmaya devam edece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. S\u00f6z konusu etmenlerden t\u00fcketici fiyatlar\u0131na ge\u00e7i\u015fkenli\u011fin \u00f6zellikle enflasyon beklentilerinin bozuldu\u011fu d\u00f6nemlerde daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n Hizmet sekt\u00f6r\u00fcnde y\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda y\u00fcksek seyir izleyen fiyat art\u0131\u015flar\u0131 temmuz ay\u0131yla birlikte g\u00fc\u00e7lenmi\u015ftir. Mallara k\u0131yasla atalet sergileyen hizmet sekt\u00f6r\u00fcnde ayl\u0131k art\u0131\u015flar 2022\u2019ye k\u0131yasla y\u00fcksek seyretmektedir. Mevsimsellikten ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f t\u00fcketici fiyat art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n son \u00fc\u00e7 ayl\u0131k ortalamas\u0131 B g\u00f6stergesinde y\u00fczde 5,1 iken, hizmetlerde y\u00fczde 5,7\u2019dir. Buna ek olarak hizmet sekt\u00f6r\u00fcne ait yay\u0131l\u0131m endeksi tarihsel ortalamas\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00fczerinde seyrederek art\u0131\u015flar\u0131n sekt\u00f6r geneline yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n G\u0131da, \u00fccret ve turizm kaynakl\u0131 geli\u015fmelerden \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilenen lokanta ve otel alt grubunda ayl\u0131k art\u0131\u015flar s\u00fcreklilik g\u00f6steren bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm arz etmektedir. Asgari \u00fccret<\/a> ve g\u0131da fiyatlar\u0131n\u0131n yak\u0131n d\u00f6nem ger\u00e7ekle\u015fmeleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, sekt\u00f6r\u00fcn izleyen aylarda y\u00fcksek fiyat art\u0131\u015f e\u011filimini korumas\u0131 beklenmektedir.<\/p>\n Kira, e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, e\u011flence-k\u00fclt\u00fcr ba\u015fta olmak \u00fczere belirli hizmet kalemleri ge\u00e7mi\u015f t\u00fcketici enflasyonuna d\u00f6n\u00fck fiyatlama davran\u0131\u015f\u0131 sergileyerek, enflasyonist etkilerin uzun bir zamana yay\u0131lmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. T\u00fcketici enflasyonunda yak\u0131n d\u00f6nemde beklenen g\u00f6r\u00fcn\u00fcmle birlikte, ge\u00e7mi\u015f enflasyona endeksleme e\u011filimi belirgin olan kalemlerde enflasyonun bir s\u00fcre daha y\u00fcksek seyretme riski bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n Akaryak\u0131t fiyatlar\u0131 ba\u015fta ula\u015ft\u0131rma hizmetleri olmak \u00fczere t\u00fcketici fiyatlar\u0131 \u00fczerinde gerek \u00fcretim girdisi gerekse ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k maliyetleri kanal\u0131yla \u00f6nemli bir etki olu\u015fturma potansiyeline sahiptir. Akaryak\u0131t fiyatlar\u0131nda yak\u0131n d\u00f6nemde d\u00f6viz kuru, ham petrol fiyatlar\u0131 ve vergi art\u0131\u015f\u0131 kaynakl\u0131 olarak kaydedilen belirgin art\u0131\u015f\u0131n, ula\u015ft\u0131rma hizmetleri fiyatlar\u0131 \u00fczerinde \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde bask\u0131 olu\u015fturmaya devam edece\u011fi tahmin edilmektedir.<\/p>\n Kurul, vergi d\u00fczenlemelerinin k\u0131sa vadede enflasyon \u00fczerinde ilave olumsuz etki yapaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir. Bununla birlikte, vergi art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n etkisinin ge\u00e7ici olaca\u011f\u0131, talep ve mali disiplin \u00fczerindeki olumlu etkilerle bir miktar dengelenece\u011fi de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n Temmuz ay\u0131nda y\u00fckseltilen KDV oranlar\u0131n\u0131n fiyatlar \u00fczerindeki etkisinin g\u00fcn hesab\u0131 nedeniyle a\u011fustos ay\u0131nda ve firmalar\u0131n fiyat de\u011fi\u015ftirme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak da \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki aylarda zay\u0131flayarak da olsa devam edece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n Akaryak\u0131tta maktu \u00d6TV tutarlar\u0131 art\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Maktu \u00d6TV art\u0131\u015f\u0131 gerek do\u011frudan gerekse dolayl\u0131 olarak t\u00fcketici enflasyonunu olumsuz y\u00f6nde etkilemektedir. Vergi art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n kur geli\u015fmeleri ve uluslararas\u0131 ham petrol fiyatlar\u0131ndaki y\u00fckseli\u015fle ayn\u0131 d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015fmesi sonucunda, ba\u015fta ula\u015ft\u0131rma hizmetleri ve g\u0131da kalemleri \u00fczerinde olmak \u00fczere, dolayl\u0131 etkilerin h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi izlenmektedir. Son d\u00f6nemde, y\u00f6netilen ula\u015ft\u0131rma hizmetleri kalemlerinde fiyat art\u0131\u015flar\u0131 s\u0131kla\u015f\u0131rken, taze meyve ve sebzede mevsimsel e\u011filimin aksine fiyatlar\u0131n y\u00fckselmesinde akaryak\u0131t kaynakl\u0131 geli\u015fmelerin de \u00f6nemli rol oynad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n Vergi ve y\u00f6netilen fiyat art\u0131\u015flar\u0131, asgari \u00fccret d\u00fczenlemesi ve kur geli\u015fmeleri gibi ekonominin normal enflasyon d\u00f6nemlerinde ge\u00e7ici g\u00f6r\u00fclen \u015foklar\u0131n, y\u00fcksek enflasyon ortam\u0131nda beklentiler ve enflasyon ataleti \u00fczerinden beklenenden daha uzun s\u00fcreli olumsuz etkileri olabilece\u011fi de\u011ferlendirilmektedir. S\u00f6z konusu unsurlara ilaveten temmuz ve sonras\u0131nda akaryak\u0131t fiyatlar\u0131nda devam eden y\u00fckseli\u015fin de etkisiyle, enflasyon beklentilerinde ve fiyatlama davran\u0131\u015flar\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclenin \u00fczerindeki bozulma, enflasyon g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcne dair yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc riskleri canl\u0131 tutmaktad\u0131r. Man\u015fet enflasyon yay\u0131l\u0131m endeksi temmuz ay\u0131nda daha olumsuz bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm sergilemi\u015f ve tarihsel ortalamas\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 standart sapma \u00fczerinde de\u011fer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n A\u011fustos ay\u0131 Piyasa Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 Anketi sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re on iki ay sonras\u0131na ili\u015fkin enflasyon beklentisi y\u00fczde 33,21\u2019den 8,80 puan art\u0131\u015fla y\u00fczde 42,01; gelecek yirmi d\u00f6rt ay sonras\u0131na ili\u015fkin enflasyon beklentisi y\u00fczde 19,04\u2019den 3,50 puan y\u00fckseli\u015fle y\u00fczde 22,54; be\u015f y\u0131l sonras\u0131na ili\u015fkin enflasyon beklentisi ise y\u00fczde 8,86\u2019dan 1,56 puan yukar\u0131 g\u00fcncellemeyle y\u00fczde 10,42 olmu\u015ftur.<\/p>\n Enflasyonun y\u0131l sonunda Enflasyon Raporu\u2019ndaki (Rapor) tahmin aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131na yak\u0131n seyrettikten sonra parasal s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rma ad\u0131mlar\u0131n\u0131n etkisiyle, dezenflasyonun 2024 y\u0131l\u0131nda Rapor ile uyumlu \u015fekilde tesis edilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n Kredi b\u00fcy\u00fcmesi i\u00e7 talebi art\u0131rarak enflasyon \u00fczerinde risk olu\u015fturmaktad\u0131r. 18 A\u011fustos 2023 itibar\u0131yla, 2022 y\u0131l\u0131 sonuna k\u0131yasla bireysel kredi bakiyesi kredi kartlar\u0131nda y\u00fczde 93,7, ta\u015f\u0131t kredilerinde y\u00fczde 74,6, ihtiya\u00e7 kredilerinde y\u00fczde 31,7, konut kredilerinde y\u00fczde 23,6 olmak \u00fczere toplamda y\u00fczde 49,3 oran\u0131nda artm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer taraftan, son PPK d\u00f6neminden bu yana ihtiya\u00e7 kredi b\u00fcy\u00fcmesi yava\u015flama e\u011filimini s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130htiya\u00e7 kredilerinde 14 Temmuz 2023\u2019ten bu yana art\u0131\u015f oran\u0131 y\u00fczde 0,8 olmu\u015ftur. Bu geli\u015fmede kredi b\u00fcy\u00fcmesine dayal\u0131 menkul k\u0131ymet tesisi uygulamas\u0131n\u0131n kapsam\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi etkili olmu\u015ftur. Ayn\u0131 d\u00f6nemde bireysel kredi kartlar\u0131nda b\u00fcy\u00fcme y\u00fczde 7 seviyesine gerilese de g\u00fc\u00e7l\u00fc seyrini korumu\u015f, y\u0131ll\u0131k b\u00fcy\u00fcme oran\u0131 y\u00fczde 184,2 seviyesinde yatay seyretmi\u015ftir. \u00d6nceki PPK d\u00f6nemine k\u0131yasla y\u00fczde 3 b\u00fcy\u00fcyen T\u00fcrk liras\u0131 ticari kredilerin y\u0131ll\u0131k b\u00fcy\u00fcme oran\u0131 y\u00fczde 63,5 seviyesinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n \u00d6nceki PPK d\u00f6neminden bu yana yatay bir seyir izleyen ihtiya\u00e7 kredisi (KMH hari\u00e7) faizleri 18 A\u011fustos 2023 itibar\u0131yla y\u00fczde 47,1 olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Ayn\u0131 d\u00f6nemde konut kredisi faizleri y\u00fczde 32,6\u2019dan y\u00fczde 36,4\u2019e y\u00fckselirken ta\u015f\u0131t kredisi faizleri y\u00fczde 41,3\u2019ten y\u00fczde 38,1\u2019e gerilemi\u015ftir. \u00d6te yandan T\u00fcrk liras\u0131 ticari kredi faizleri hem birinci kademe faiz s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 hem de politika faizindeki art\u0131\u015f ile birlikte ge\u00e7ti\u011fimiz PPK d\u00f6nemine g\u00f6re 632 baz puan artarak y\u00fczde 31,3 olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n Haziran ay\u0131ndan itibaren sadele\u015fme s\u00fcreci kapsam\u0131nda bankac\u0131l\u0131k sisteminin sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015fleyi\u015fini de temin etmek amac\u0131yla al\u0131nan \u00f6nlemlerle \u00f6ncelikle T\u00fcrk liras\u0131 ticari kredilerinin ak\u0131\u015f\u0131 tesis edilmi\u015ftir. Haziran ay\u0131nda sekt\u00f6r genelinde y\u00fczde 0,3 art\u0131\u015f kaydeden T\u00fcrk liras\u0131 ticari krediler temmuz ay\u0131nda y\u00fczde 2,4 oran\u0131nda b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu s\u00fcre\u00e7te d\u00fc\u015f\u00fc\u015f e\u011filimine giren T\u00fcrk liras\u0131 mevduat faizleri 18 A\u011fustos haftas\u0131nda y\u00fczde 24,9 seviyesinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Makroihtiyati \u00e7er\u00e7evede sadele\u015fme s\u00fcreci kapsam\u0131nda at\u0131lan son ad\u0131mlar ve politika faizindeki art\u0131\u015fla birlikte T\u00fcrk liras\u0131 enstr\u00fcmanlar\u0131na olan talebin artaca\u011f\u0131, kredi ve mevduat faizlerinin birlikte y\u00fckselece\u011fi ve parasal aktar\u0131m mekanizmas\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lenece\u011fi de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n Do\u011frudan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar, d\u0131\u015f finansman ko\u015fullar\u0131ndaki iyile\u015fme, rezervlerde s\u00fcregelen art\u0131\u015f ve turizm gelirlerinin cari i\u015flemler hesab\u0131na deste\u011fi fiyat istikrar\u0131na g\u00fc\u00e7l\u00fc katk\u0131da bulunacakt\u0131r.<\/p>\n Son d\u00f6nemde yap\u0131lan anla\u015fmalar ile teknoloji yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 ve \u00fcretim kapasitesini geli\u015ftirecek alanlara yo\u011funla\u015facak do\u011frudan yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mlar \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde d\u0131\u015f finansman\u0131 destekleyecektir.<\/p>\n Yurt i\u00e7i belirsizliklerin etkisiyle 22 May\u0131s 2023 tarihinde 703 baz puan seviyesiyle bu y\u0131l\u0131n zirve noktas\u0131na ula\u015fan T\u00fcrkiye\u2019nin 5 y\u0131ll\u0131k CDS primi, \u00f6nceki PPK d\u00f6neminde 457 baz puan, 23 A\u011fustos 2023 itibar\u0131yla ise 412 baz puan seviyesine gerilemi\u015ftir. Benzer \u015fekilde, T\u00fcrk liras\u0131n\u0131n 1 ay ve 12 ay vadeli kur oynakl\u0131klar\u0131 \u00f6nceki PPK d\u00f6nemlerindeki 23,6 ve 30,3 puan seviyelerinden s\u0131ras\u0131yla 15,2 ve 28,5 puana gerilemi\u015ftir. Risk primi ve kur oynakl\u0131klar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015flere haziran ay\u0131ndan itibaren 0,48 milyar ABD dolar\u0131 D\u0130BS piyasas\u0131na ve 1,75 milyar ABD dolar\u0131 hisse senedi piyasas\u0131na olmak \u00fczere toplam 2,23 milyar ABD dolar\u0131 net portf\u00f6y giri\u015fi e\u015flik etmi\u015ftir.<\/p>\n TCMB uluslararas\u0131 rezervleri haziran ay\u0131ndan itibaren g\u00fc\u00e7l\u00fc bir art\u0131\u015f e\u011filimine girmi\u015ftir. 2022 y\u0131l\u0131 sonu itibar\u0131yla 128,8 milyar ABD dolar\u0131 seviyesinden may\u0131s sonunda 98,5 milyar ABD dolar\u0131 seviyesine gerileyen TCMB br\u00fct uluslararas\u0131 rezervleri 18 A\u011fustos 2023 itibar\u0131yla 117,1 milyar ABD dolar\u0131 seviyesine y\u00fckselmi\u015ftir.<\/p>\n Politika faizi, enflasyonun ana e\u011filimini geriletecek ve enflasyonu orta vadede y\u00fczde 5 hedefine ula\u015ft\u0131racak parasal ve finansal ko\u015fullar\u0131 sa\u011flayacak \u015fekilde belirlenecektir. Enflasyon g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc ve yukar\u0131 y\u00f6nl\u00fc riskler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Kurul, para politikas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinin y\u00fczde 5 enflasyon hedefini ger\u00e7ekle\u015ftirme kapasitesinin g\u00fc\u00e7lendirilmesi gerekti\u011fi de\u011ferlendirmesinde bulunmu\u015ftur. Fiyat istikrar\u0131ndaki bozulman\u0131n makroekonomik istikrar ve \u00f6zellikle finansal istikrar \u00fczerinde olu\u015fturabilece\u011fi risklere de dikkat \u00e7ekilmi\u015ftir. Enflasyon g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde belirgin iyile\u015fme sa\u011flanana kadar parasal s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rma gerekti\u011fi zamanda ve gerekti\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde kademeli olarak g\u00fc\u00e7lendirilecektir.<\/p>\n Kurul, dezenflasyonun en k\u0131sa s\u00fcrede tesisi, enflasyon beklentilerinin \u00e7\u0131palanmas\u0131, fiyatlama davran\u0131\u015flar\u0131ndaki bozulman\u0131n kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in parasal s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rma s\u00fcrecinin devam\u0131na karar vermi\u015ftir. Bu \u00e7er\u00e7evede, Kurul, politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oran\u0131n\u0131n y\u00fczde 17,5\u2019ten y\u00fczde 25 d\u00fczeyine y\u00fckseltilmesine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n Kurul, mevcut mikro- ve makroihtiyati \u00e7er\u00e7eveyi, piyasa mekanizmalar\u0131n\u0131n i\u015flevselli\u011fini art\u0131racak ve makro finansal istikrar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirecek \u015fekilde sadele\u015ftirmektedir. Sadele\u015fme ad\u0131mlar\u0131 kademeli olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclecek, bu s\u00fcre\u00e7te d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn h\u0131z\u0131 ve s\u0131ralamas\u0131 etki analizleri ile belirlenmeye devam edecektir. TCMB taraf\u0131ndan yap\u0131lan d\u00fczenlemelere ili\u015fkin etki analizleri s\u00f6z konusu \u00e7er\u00e7evenin t\u00fcm bile\u015fenleri i\u00e7in enflasyon, faizler, d\u00f6viz kurlar\u0131, rezervler, beklentiler, menkul k\u0131ymetler ve finansal istikrar \u00fczerindeki yans\u0131malar\u0131yla birlikte b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla de\u011ferlendirilerek yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Bu kapsamda, T\u00fcrk liras\u0131 mevduat pay\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik d\u00fczenlemeler parasal aktar\u0131m mekanizmas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirecektir. Kurul, faiz<\/a> art\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, parasal s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rma s\u00fcrecini destekleyecek se\u00e7ici kredi ve miktarsal s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rma kararlar\u0131 almaya devam edecektir. Bu kararlarla, temel politika arac\u0131 olan politika faizleri parasal, finansal ko\u015fullar ve beklentileri etkilerken, T\u00fcrk liras\u0131 likidite ve t\u00fcketim talebindeki a\u015f\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n dengelenmesi ve para politikas\u0131n\u0131n etkinli\u011finin art\u0131r\u0131lmas\u0131 hedeflenmektedir.<\/p>\n Bireysel kredilerdeki ivmelenmeyle birlikte i\u00e7 talebin hem do\u011frudan hem de cari denge \u00fczerinden fiyat istikrar\u0131n\u0131 bozdu\u011fu de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Se\u00e7ici kredi s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 kararlar\u0131 sonucunda yurt i\u00e7i talepte dengelenme s\u00fcrecinin desteklenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\nEnflasyon Geli\u015fmeleri<\/h2>\n
Talep ve \u00dcretim<\/h2>\n
Maliyet Ko\u015fullar\u0131<\/h2>\n
Hizmet Enflasyonunda Kat\u0131l\u0131k<\/h2>\n
Vergi D\u00fczenlemeleri<\/h2>\n
Enflasyon Beklentileri<\/h2>\n
Parasal ve Finansal Ko\u015fullar<\/h2>\n
Para Politikas\u0131<\/h2>\n