Birol BOZKURT<\/strong><\/p>\n 20 Aral\u0131k 2021 y\u0131l\u0131nda dolarizasyonu azaltmak ve kur ataklar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in ba\u015flat\u0131lan Kur Korumal\u0131 Mevduat (KKM) hesaplar\u0131ndan kademeli olarak vazge\u00e7ilmesine y\u00f6nelik ilk ad\u0131m at\u0131ld\u0131.<\/p>\n Merkez Bankas\u0131 yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 d\u00fczenlemeyle KKM hesaplar\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcltme stratejisinde ilk d\u00fczenlemesini hayata ge\u00e7irdi. Ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden bu yana KKM uygulamas\u0131 b\u00fcy\u00fck bir ilgi g\u00f6rd\u00fc. KKM\u2019nin toplam b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc 11 A\u011fustos haftas\u0131 itibar\u0131yla 75,3 milyar TL art\u0131\u015fla 3,35 trilyon TL olarak kaydedildi. Dolar cinsinden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise toplam b\u00fcy\u00fckl\u00fck 124,3 milyar dolar oldu.<\/p>\n En y\u00fckl\u00fc kur fark\u0131 \u00f6demesi ise uygulaman\u0131n 17\u2019nci ay\u0131 olan 34,5 milyar lira ile bu y\u0131l\u0131n temmuzunda yap\u0131ld\u0131. KKM i\u00e7in uygulaman\u0131n ba\u015f\u0131ndan bu yana yap\u0131lan toplam kur fark\u0131 \u00f6demesi ise temmuz sonu itibar\u0131yla 152 milyar lira oldu. Bu rakam\u0131n y\u0131l sonunda 300 milyar TL\u2019yi bulabilece\u011fi konu\u015fuluyor.<\/p>\n TL mevduat faizlerinde art\u0131\u015f bekleniyor<\/strong><\/p>\n \u00a0Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n son yapt\u0131\u011f\u0131 d\u00fczenleme ile D\u00f6viz Tevdiat Hesab\u0131 (DTH) m\u00fc\u015fterilerinin olu\u015fturdu\u011fu d\u00f6viz d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc hesaplar\u0131n kademeli olarak azalt\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla yenileme ve TL’ye ge\u00e7i\u015f hedeflenirken, KKM\u2019den TL mevduata ge\u00e7i\u015fin art\u0131r\u0131lmas\u0131 hedefleniyor.<\/p>\n B\u00f6ylece bankalar\u0131n TL mevduat\u0131n\u0131n toplam mevduattaki pay\u0131 artacak. Bankalara verilen yenileme hedefleri ve TL mevduata ge\u00e7i\u015f hedeflerinin TL mevduat faizlerinde y\u00fckseli\u015fe yol a\u00e7mas\u0131 bekleniyor. Ekonomistler ise ilk etapta DTH\u2019larda bir y\u00fckseli\u015f beklerken, KKM\u2019den \u00e7\u0131kan paran\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n da borsaya gidece\u011fi kaydediliyor.<\/p>\n DTH\u2019lara \u00f6denen zorunlu kar\u015f\u0131l\u0131klar art\u0131r\u0131ld\u0131<\/strong><\/p>\n Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n Menkul K\u0131ymet Tesisi Hakk\u0131nda Tebli\u011fde De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Tebli\u011fi, Resmi Gazete’de yay\u0131mland\u0131. Buna g\u00f6re d\u00f6viz mevduat\u0131na uygulanan zorunlu kar\u015f\u0131l\u0131k oranlar\u0131 art\u0131r\u0131ld\u0131. Vadesiz, ihbarl\u0131 ve 1 aya kadar vadeli d\u00f6viz hesaplar\u0131 i\u00e7in zorunlu kar\u015f\u0131l\u0131k oran\u0131 y\u00fczde 29 oldu. 3 ay, 6 ay ve 1 y\u0131la kadar vadeli d\u00f6viz hesab\u0131 zorunlu kar\u015f\u0131l\u0131k oran\u0131 y\u00fczde 25 oldu. 1 y\u0131l ve daha uzun vadeli d\u00f6viz hesab\u0131 zorunlu kar\u015f\u0131l\u0131k oran\u0131 ise y\u00fczde 19 oldu. Bu konudaki kriterleri tutturamayan bankalar ek menkul k\u0131ymet tesisine mecbur olacak.<\/p>\n \u201cTL mevduatlara ge\u00e7i\u015fin artmas\u0131 hedeflendi\u201d<\/strong><\/p>\n Merkez Bankas\u0131’ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamada, Para Politikas\u0131 Kurulu’nun 20 Temmuz 2023 tarihli karar\u0131nda makro finansal istikrar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirecek ve piyasa mekanizmalar\u0131n\u0131n i\u015flevselli\u011fini art\u0131racak sadele\u015fme s\u00fcrecinin kademeli olarak devam edece\u011finin ifade edildi\u011fi hat\u0131rlat\u0131ld\u0131.<\/p>\n A\u00e7\u0131klamada \u015f\u00f6yle denildi: “Sadele\u015fme s\u00fcreci kapsam\u0131nda yabanc\u0131 para mevduattan kur korumal\u0131 mevduata d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm hedefi uygulamas\u0131na ve TL pay\u0131na g\u00f6re menkul k\u0131ymet tesis ve zorunlu kar\u015f\u0131l\u0131k uygulamas\u0131na son verilmi\u015ftir. Yap\u0131lan d\u00fczenlemelerle T\u00fcrk Liras\u0131 mevduatlar artarken, kur korumal\u0131 hesaplardan T\u00fcrk Liras\u0131 mevduata ge\u00e7i\u015f sa\u011flanarak kur korumal\u0131 mevduat\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 g\u00f6zetilmektedir. B\u00f6ylece, T\u00fcrk Liras\u0131 vadeli mevduat desteklenerek makro finansal istikrar\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesine katk\u0131 sa\u011flanmas\u0131 ama\u00e7lanmaktad\u0131r.<\/p>\n Bu kapsamda, Merkez Bankas\u0131nca kur koruma deste\u011fi sa\u011flanan hesaplardan T\u00fcrk Liras\u0131 hesaplara ge\u00e7i\u015f ve kur korumal\u0131 hesaplar\u0131n belli oranda yenilenmesinin hedeflenmesine, Kur korumas\u0131 bulunmayan T\u00fcrk Liras\u0131 pay\u0131 seviyesinde art\u0131\u015f hedefine ge\u00e7ilmesine, karar verilmi\u015ftir. Sadele\u015fme s\u00fcreci ve kur korumal\u0131 mevduat\u0131n T\u00fcrk liras\u0131 mevduata ge\u00e7i\u015fine ili\u015fkin ad\u0131mlar Para Politikas\u0131 Kurulu’nun ilan etti\u011fi ilkeler do\u011frultusunda devam edecektir.”<\/p>\n \u201cLirala\u015fma stratejisinin sonuna gelindi\u201d<\/strong><\/p>\n \u00a0KKM\u2019\u2019deki bu yeni d\u00fczenlemenin Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n lirala\u015fma stratejisinin sonuna gelindi\u011finin bir g\u00f6stergesi oldu\u011funu s\u00f6yleyen \u0130ktisat\u00e7\u0131 Prof. Dr. Sinan Al\u00e7\u0131n, \u201cKKM\u2019deki hazine garantisinin b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131nda ciddi bir sebebe d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmas\u0131 yine ge\u00e7ti\u011fimiz ay Hazine\u2019den Merkez Bankas\u0131\u2019na bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ge\u00e7irilmi\u015f olmas\u0131 Merkez Bankas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni bir zorluk ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n KKM kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6demelerin a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak emisyonla kar\u015f\u0131lanmas\u0131 zorunlulu\u011fu. Merkez Bankas\u0131 zaten 2021 Ekim ay\u0131ndan bu yana uygulanan politikalarla emisyon hacminin \u00e7ok ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rm\u0131\u015f durumda. Bu da mevcut durumda enflasyonun temel nedeni diyebiliriz. Dolay\u0131s\u0131yla kur ge\u00e7i\u015fkgnli\u011finden kaynaklanan enflasyon etkisini gidermek ad\u0131na y\u00f6nelinmi\u015f olan KKM\u2019nin bizatihi kendisinin d\u00f6viz tevdiat hesab\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmas\u0131.<\/p>\n Piyasadan ka\u00e7an bir paran\u0131n ve s\u00fcrekli olarak geni\u015fleme yaratacak olmas\u0131 buradan bir geriye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn di\u011fer bir ad\u0131yla normalle\u015fme ad\u0131 verilen ad\u0131mlar\u0131n da bir devam\u0131 olarak TL mevduata d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn te\u015fvik edildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te bu uygulaman\u0131n piyasada \u00f6ncelikli yans\u0131mas\u0131n\u0131n DTH\u2019larda bir art\u0131\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6te yandan da bir k\u0131s\u0131m KKM\u2019den \u00e7\u0131kan mevduat\u0131n borsaya y\u00f6nelece\u011fini bize g\u00f6steriyor. Burada TL mevduatlarda art\u0131\u015f e\u011filimi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131rada gelir. Bu lirala\u015fma stratejisinden d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn muazzam bir y\u00fck ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir tablo kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n \u201cTL mevduat faizlerinde h\u0131zl\u0131 art\u0131\u015f g\u00f6rebiliriz\u201d<\/strong><\/p>\n \u00a0Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n bu d\u00fczenlemeyle TL mevduat faizlerini y\u00fckselterek i\u00e7 talebi s\u0131n\u0131rland\u0131rmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Gedik Yat\u0131r\u0131m Ba\u015fekonomisti Serkan G\u00f6nen\u00e7ler, \u201cTCMB\u2019nin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde ek olarak TL mevduatlarda (d\u00fcz mevduat ve\/veya KKM) ek ZK art\u0131\u015f kararlar\u0131na da imza atabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n Buna g\u00f6re, politika faizindeki s\u0131n\u0131rl\u0131 art\u0131\u015flara kar\u015f\u0131l\u0131k, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te d\u00fcz TL mevduat faizlerinde daha y\u00fcksek oranl\u0131 art\u0131\u015flar g\u00f6rebilece\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Potansiyel y\u00fckseli\u015flere kar\u015f\u0131n, TL mevduat faizlerinin beklenen enflasyonun olduk\u00e7a alt\u0131nda kalmaya devam etmesini bekliyoruz, ki bu da d\u00f6vize ek talep yaratabilir. TCMB\u2019nin d\u00f6viz y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler i\u00e7in ZK art\u0131\u015f\u0131 getiren karar\u0131 da bu \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirilebilir\u201d dedi.<\/p>\n \u201cD\u00fczenlemenin borsaya ilk etkisi olumsuz olabilir\u201d<\/strong><\/p>\n \u00a0Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc gelecek olan Merkez Bankas\u0131 PPK karar\u0131 \u00f6ncesi \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7eken Ekonomist Serdar Paz\u0131, \u201cKKM \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na y\u00f6nelik ilk ad\u0131m denebilir, burada mevduat ve kredi faiz oranlar\u0131 belirgin bi\u00e7imde artacakt\u0131r. Tabii \u00f6nceden oldu\u011fu gibi ka\u00e7a kadar y\u00fckselmesine izin verilecek bu bir soru i\u015fareti.<\/p>\n Zira enflasyon beklentilerini kar\u015f\u0131layacak bir oran y\u00fczde 60 ve \u00fczerine \u00e7\u0131kmas\u0131 anlam\u0131na geliyor. Bunun alt\u0131nda bir faiz oran\u0131nda KKM d\u00f6n\u00fc\u015flerinde istenen de\u011fi\u015fiklik zor g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Borsa \u0130stanbul i\u00e7in karar ilk planda olumsuz bir etki yapabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc alternatif getiri olan TL mevduat faizleri y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7ecek\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n T\u00fcrk Liras\u0131 mevduatlar 7,4 trilyon TL\u2019ye y\u00fckseldi<\/strong><\/p>\n Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n verilerine g\u00f6re, bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcndeki toplam mevduat, 11 A\u011fustos ile biten haftada 273 milyar 593 milyon 480 bin lira artarak 13 trilyon 266 milyar 605 milyon 11 bin liraya y\u00fckseldi. Ayn\u0131 d\u00f6nemde bankalardaki TL cinsi mevduat y\u00fczde 2,7 art\u0131\u015fla 7 trilyon 374 milyar 419 milyon 177 bin lira, yabanc\u0131 para (YP) cinsinden mevduat da y\u00fczde 1,1 y\u00fckselerek 5 trilyon 276 milyar 970 milyon 901 bin lira oldu.<\/p>\n Bankalarda bulunan toplam YP mevduat\u0131, ge\u00e7en hafta 206 milyar 509 milyon dolar d\u00fczeyinde ger\u00e7ekle\u015firken, bu tutar\u0131n 172,2 milyar dolar\u0131 yurt i\u00e7inde yerle\u015fik ki\u015filerin hesaplar\u0131nda topland\u0131. Yurt i\u00e7i yerle\u015fiklerin toplam YP mevduat\u0131ndaki de\u011fi\u015fime bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, parite etkisinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f verilerle 11 A\u011fustos itibar\u0131yla 2 milyar 165 milyon dolarl\u0131k art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n TL mevduat faizleri iki ayd\u0131r d\u00fc\u015f\u00fcyor<\/strong><\/p>\n TL mevduat faiz oranlar\u0131, 30 Haziran\u2019dan itibaren d\u00fc\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n verilerine g\u00f6re, 1-3 ay vadeli TL mevduat faizleri 23 Haziran haftas\u0131nda son 20 y\u0131l\u0131n zirvesine ula\u015farak % 41,98 ile zirve yapt\u0131. 23 Haziran itibar\u0131yla ba\u015flayan d\u00fc\u015f\u00fc\u015f trendi nedeniyle mevduat faizleri a\u011fustosta y\u00fczde 27,77 seviyesine d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlar<\/strong><\/p>\n -Haziran ay\u0131 ba\u015f\u0131nda bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnde mevduat faizleri %48\u2019in \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131karken politika faizi %8,5 seviyesindeydi. Dolay\u0131s\u0131yla kredi faizi \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fc ve negatif marjdan dolay\u0131 bankac\u0131lar kredi sistemini durdurmu\u015ftu.<\/p>\n – TCMB’nin sadele\u015fme s\u00fcreci kapsam\u0131ndaki d\u00fczenlemeleriyle mevduattaki s\u0131k\u0131\u015fma ve fiyat bozulmas\u0131 d\u00fczeltildi. Ayn\u0131 anda politika faizi de artt\u0131 ve bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fc kredi sisteminin tekrar sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015fledi\u011fi bir faaliyet zeminine oturdu.<\/p>\n -Ayn\u0131 zamanda ihracat\u00e7\u0131lara reeskont kanal\u0131 tekrar a\u00e7\u0131ld\u0131 ve reeskont limiti ilk kademe olarak be\u015f kat\u0131na \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131.<\/p>\n -T\u00fcrkiye\u2019ye yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131 ilgisinin artmas\u0131 ve \u00fclke risk priminin y\u00fcksek oranda gerilemesini sa\u011flayan politika de\u011fi\u015fikliklerinin ard\u0131ndan artan rezervlerin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 alan sayesinde KKM stratejisi devreye al\u0131nd\u0131.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n<\/p><\/div>\n![\"\"](\"https:\/\/i.dunya.com\/storage\/files\/images\/2023\/08\/20\/1-7U49.jpg\")
KKM\u2019nin b\u00fct\u00e7eye y\u00fck\u00fc de tart\u0131\u015fma konusu olmu\u015ftu. Kur art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n faiz oran\u0131n\u0131 a\u015fmad\u0131\u011f\u0131 Kas\u0131m 2022 ve Mart 2023\u2019te kur fark\u0131 \u00f6denmezken, di\u011fer aylarda s\u00fcrekli kur fark \u00f6dendi.<\/p>\n